Đồng thuận cấm kinh doanh khí N₂O phục vụ mục đích hít giải trí
Chiều 3/8, tại phiên thảo luận của Tổ 9 gồm Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh, thành phố Cần Thơ, Hà Tĩnh và Lai Châu, các đại biểu đã cho ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư. Một trong những nội dung thu hút nhiều ý kiến là đề xuất đưa khí N₂O dùng cho người qua đường hô hấp vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh, ngoại trừ các mục đích y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học.
Thảo luận tại Tổ 9 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh, thành phố: Cần Thơ, Hà Tĩnh, Lai Châu) (Ảnh: Minh Anh) (Ảnh: Minh Anh)
Các đại biểu đều bày tỏ sự đồng tình với chủ trương tăng cường kiểm soát loại khí này trong bối cảnh tình trạng sử dụng "bóng cười" diễn biến ngày càng phức tạp. Theo các ý kiến tại phiên thảo luận, việc lạm dụng khí N₂O không chỉ gây ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng, đặc biệt là thanh thiếu niên, mà còn kéo theo nhiều nguy cơ đối với trật tự, an toàn xã hội.
Dù thống nhất về định hướng quản lý, nhiều đại biểu cho rằng dự thảo luật vẫn còn những khoảng trống cần tiếp tục hoàn thiện. Nếu các quy định chưa đủ rõ ràng, việc triển khai trên thực tế sẽ gặp nhiều vướng mắc, nhất là trong khâu xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, nhập khẩu, phân phối và tiêu thụ khí N₂O.
Cần xác định rõ trách nhiệm của từng mắt xích trong chuỗi cung ứng
Đại biểu Quốc hội Đào Chí Nghĩa (Đoàn Cần Thơ) cho rằng quy định cấm "kinh doanh khí N₂O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp" có thể phát sinh nhiều khó khăn khi áp dụng.
Theo đại biểu, vấn đề đầu tiên là rất khó xác định mục đích sử dụng cuối cùng của người mua. Trong thực tế, các doanh nghiệp sản xuất hoặc đơn vị phân phối ở những khâu trung gian gần như không có khả năng kiểm soát việc người mua cuối cùng sử dụng khí N₂O vào mục đích hợp pháp hay để hít trực tiếp nhằm giải trí. Điều này cũng khiến việc xác định trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng trở nên phức tạp nếu xảy ra vi phạm.
Đại biểu Quốc hội Đào Chí Nghĩa - Đoàn ĐBQH TP. Cần Thơ phát biểu (Ảnh: Minh Anh)
Từ thực tế đó, đại biểu Đào Chí Nghĩa đề nghị chỉnh lý quy định theo hướng xác định rõ hành vi bị cấm là cung cấp, bán hoặc phân phối khí N₂O để hít trực tiếp nhằm mục đích giải trí, thay vì quy định chung về mục đích sử dụng của người mua. Ông cũng kiến nghị giao Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm của nhà sản xuất, đơn vị nhập khẩu, doanh nghiệp phân phối và cơ sở bán lẻ, đồng thời bổ sung cơ chế truy xuất nguồn gốc, hóa đơn điện tử và kiểm soát lưu thông sản phẩm để bảo đảm khả năng thực thi.
Đồng quan điểm, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Đoàn Lai Châu) cho rằng khí N₂O là loại hóa chất lưỡng dụng, được sử dụng hợp pháp trong nhiều lĩnh vực như y tế, công nghiệp và công nghệ thực phẩm. Vì vậy, việc quản lý không thể chỉ dựa vào mục đích sử dụng cuối cùng của người mua mà cần có cơ chế phân định trách nhiệm rõ ràng đối với từng mắt xích trong chuỗi cung ứng.
Theo đại biểu, nếu dự thảo luật không quy định đầy đủ trách nhiệm của từng chủ thể cũng như cơ chế kiểm soát phù hợp, các doanh nghiệp hoạt động đúng pháp luật vẫn có thể đối mặt với rủi ro pháp lý do không kiểm soát được hành vi của người sử dụng cuối cùng.
Hoàn thiện điều khoản chuyển tiếp để tránh phát sinh tranh chấp
Một nội dung khác nhận được nhiều ý kiến là quy định chuyển tiếp đối với các hợp đồng kinh doanh khí N₂O đã được ký trước thời điểm luật có hiệu lực.
Theo dự thảo, các hợp đồng liên quan đến khí N₂O sử dụng cho người qua đường hô hấp ngoài các mục đích được pháp luật cho phép sẽ chấm dứt hiệu lực kể từ ngày luật có hiệu lực. Các bên được thực hiện việc thanh lý hợp đồng theo quy định của Bộ luật Dân sự và các quy định pháp luật có liên quan.
Đại biểu Quốc hội Tô Ái Vang - Đoàn ĐBQH TP. Cần Thơ phát biểu (Ảnh: Minh Anh)
Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ) đánh giá quy định cho phép thanh lý hợp đồng là cần thiết nhưng chưa đủ chặt chẽ. Theo bà, dự thảo chưa quy định cụ thể việc xử lý các hợp đồng đang thực hiện, nghĩa vụ giao nhận hàng hóa, thanh toán, bàn giao thiết bị hoặc xử lý hàng tồn kho trong giai đoạn chuyển tiếp. Đây là những nội dung có thể dẫn đến tranh chấp nếu các bên không đạt được sự thống nhất.
Đại biểu cũng lưu ý, nếu không quy định rõ thời hạn thanh lý và phạm vi các hoạt động được phép thực hiện, doanh nghiệp có thể lợi dụng quy định này để kéo dài hoạt động kinh doanh đối với mặt hàng đã bị cấm. Điều đó cũng khiến cơ quan quản lý gặp khó khăn khi phân biệt giữa hoạt động thanh lý hợp pháp và hành vi kinh doanh trái phép.
Đề xuất giới hạn 45 ngày để thanh lý hợp đồng
Để khắc phục những bất cập nêu trên, đại biểu Tô Ái Vang đề xuất sửa đổi điều khoản chuyển tiếp theo hai hướng.
Thứ nhất, cần tách khoản 1 thành hai nội dung riêng và bổ sung các cụm từ "các", "đã" và "đương nhiên" để khẳng định rõ các hợp đồng đã ký trước thời điểm luật có hiệu lực sẽ đương nhiên chấm dứt kể từ ngày luật được áp dụng.
Toàn cảnh phiên thảo luận (Ảnh: Minh Anh)
Thứ hai, đại biểu kiến nghị quy định thời hạn tối đa 45 ngày để các bên hoàn tất việc thanh lý hợp đồng. Trong khoảng thời gian này, dự thảo cần xác định rõ các hoạt động được phép thực hiện như xử lý hàng hóa và nguyên liệu tồn kho, hàng đang vận chuyển, trả lại hàng cho bên bán, thanh toán công nợ và các chi phí hợp lý phát sinh theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Theo đại biểu, việc xác lập mốc thời gian cụ thể sẽ giúp doanh nghiệp chủ động xử lý các hợp đồng còn dang dở, hạn chế thiệt hại kinh tế, đồng thời tạo căn cứ rõ ràng để cơ quan quản lý kiểm tra, giám sát và xử lý các trường hợp lợi dụng quy định chuyển tiếp để tiếp tục kinh doanh mặt hàng đã bị cấm.
Đại biểu Quốc hội Trần Đình Gia - Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh phát biểu (Ảnh: Minh Anh)
Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Trần Đình Gia (Đoàn Hà Tĩnh) cho rằng điều khoản chuyển tiếp cần được hoàn thiện theo hướng bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp đang hoạt động đúng quy định. Theo đại biểu, việc xây dựng cơ sở pháp lý rõ ràng không chỉ giúp doanh nghiệp xử lý các hợp đồng đã ký mà còn góp phần bảo đảm tính ổn định của hoạt động đầu tư, kinh doanh khi chính sách mới có hiệu lực.
Những ý kiến được nêu tại phiên thảo luận cho thấy các đại biểu đều thống nhất với mục tiêu kiểm soát chặt việc lạm dụng khí N₂O để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, để quy định mới đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, dự thảo luật cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng rõ trách nhiệm, khả thi trong tổ chức thực hiện và hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước với quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động đúng pháp luật.
Theo Trần Tiến SKCĐ