Thanh Hóa – vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi kết tinh của bề dày văn hóa và truyền thống lịch sử hàng nghìn năm, đang trở thành điểm sáng trong việc phát triển mô hình “du lịch học đường”. Không chỉ là nơi đến của du khách, Thanh Hóa còn là “lớp học mở” cho hàng vạn học sinh mỗi năm với nhiều chương trình trải nghiệm ý nghĩa tại các di tích lịch sử – văn hóa đặc sắc như Thành Nhà Hồ, Khu di tích Lam Kinh, Đền Bà Triệu, Khu di tích Hàm Rồng, Đền thờ Lê Hoàn, Khu tưởng niệm Lê Văn Hưu.
Vào ngày 22/8 âm lịch hàng năm lễ hội được tổ chức nhằm tưởng nhớ, tôn vinh người anh hùng dân tộc Lê Lợi
Nổi bật trong hành trình đó, Khu di tích Lam Kinh (huyện Thọ Xuân nay thuộc xã Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa) – nơi khởi nguồn cuộc khởi nghĩa Lam Sơn oai hùng – trở thành “bảo tàng sống” giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc hơn về lịch sử dân tộc. Giữa không gian linh thiêng và hùng vĩ của những cánh rừng cổ thụ, học sinh được tận mắt chiêm ngưỡng các công trình cổ, lăng tẩm của các vua Lê, bia đá khắc ghi công tích, và nghe kể về hành trình gian khổ của nghĩa quân Lam Sơn. Các hoạt động ngoại khóa như “Hành trình về nguồn”, “Theo dấu chân anh hùng”, hay “Em kể chuyện Lam Sơn” giúp các em không chỉ học mà còn được cảm, được sống trong dòng chảy lịch sử quê hương.
Cùng với Lam Kinh, Thành Nhà Hồ (huyện Vĩnh Lộc nay thuộc xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa) – di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận năm 2011 – đang trở thành điểm đến hấp dẫn trong các chương trình “chơi mà học”. Đến với nơi đây, học sinh được tìm hiểu về kỹ thuật xây thành độc đáo từ khối đá xanh, tham gia mô hình “Em làm nhà khảo cổ học”, “Rung chuông vàng – Âm vang cố đô”, hay “Di sản và em”. Từng viên đá, từng đoạn tường thành, từng mảnh gốm cổ đều trở thành “giáo cụ trực quan” sinh động, giúp các em hiểu rõ hơn về lịch sử, kiến trúc và văn hóa của dân tộc. Qua đó, các em được rèn luyện kỹ năng quan sát, khám phá, làm việc nhóm và ý thức bảo tồn di sản – điều mà lớp học truyền thống khó có thể mang lại.
Thành Nhà Hồ với những nét đẹp cổ kính, rêu phong đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hoá thế giới.
Không dừng lại ở hai điểm nhấn ấy, mô hình du lịch học đường ở Thanh Hóa còn mở rộng đến Đền Bà Triệu (xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa) – nơi tôn vinh vị nữ anh hùng dân tộc Triệu Thị Trinh, giúp học sinh thêm tự hào về truyền thống bất khuất của phụ nữ Việt Nam; Khu di tích Hàm Rồng (Phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa) – chứng nhân của thời kỳ kháng chiến chống Mỹ oanh liệt; hay Khu tưởng niệm Lê Văn Hưu (Xã Thiệu Trung, tỉnh Thanh Hóa) – quê hương của vị sử thần đầu tiên của nước ta. Mỗi điểm đến là một bài học sống động, kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp học sinh hiểu rằng di sản không chỉ để tham quan, mà còn để tri ân và tiếp nối.
Thực tiễn cho thấy, các chương trình du lịch học đường không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức bằng trải nghiệm, mà còn khơi dậy trong các em niềm tự hào dân tộc, ý thức bảo tồn giá trị văn hóa và tình yêu quê hương. Khi được “học giữa di sản”, các em không còn thụ động nghe giảng, mà trở thành những người kể chuyện lịch sử bằng chính cảm xúc của mình.
Trong tương lai, việc mở rộng mô hình học tập trải nghiệm tại các di sản sẽ là hướng đi bền vững, kết nối giáo dục với văn hóa và du lịch. Bằng việc khai thác hợp lý giá trị của Lam Kinh, Thành Nhà Hồ và các di tích tiêu biểu khác, Thanh Hóa đang từng bước xây dựng hình ảnh một “lớp học mở” giữa lòng di sản – nơi mỗi bài học là một hành trình khám phá, mỗi chuyến đi là một ký ức đáng nhớ, góp phần nuôi dưỡng tình yêu lịch sử, văn hóa và con người xứ Thanh trong thế hệ trẻ hôm nay.
Thiệu Ninh – Lê Thành