Các NHTM sẽ bán lại nợ xấu theo giá trị sổ sách ở thời điểm hiện tại chứ không “đào bới” thêm để các NHTM không còn cớ để trì hoãn. Nợ xấu phải được giải quyết càng nhanh càng tốt, để lâu tổn thất sẽ càng nhiều.
Tài sản “sống” trong khối nợ xấu sẽ gửi lại NHTM quản lý, tránh thành lập thêm một đơn vị quản lý vì dễ gây tốn kém và thiếu kinh nghiệm.
Bằng việc mua bán nợ xấu, các NHTM sẽ nhận được trái phiếu Chính phủ loại đặc biệt tương đương với loại A hiện nay do NHNN phát hành và được cầm cố và vay tiền trên thị trường mở. NHTM sẽ được trích 20% quỹ dự phòng. Khi VAMC bán tài sản, công ty quản lý tài sản sẽ giữ lại 15% và 85% chuyển về cho ngân hàng thương mại, đồng thời ngân hàng thương mại phải chuyển lại trái phiếu cho NHNN.
Còn đối với việc bán nợ xấu của VACM, TS Nghĩa cho rằng có các hình thức “bán” nợ xấu như sau:
Trường hợp với những công ty hoạt động bình thường, số nợ xấu sẽ chuyển thành cổ phần và VACM sẽ trở thành cổ đông của công ty, trực tiếp tham gia vào HĐQT để theo dõi tình hình kinh doanh của công ty.
Trường hợp thứ hai, VACM sẽ bán lại nợ xấu cho các công ty nước ngoài. Đây thực sự là một thị trường tốt cho các doanh nghiệp nước ngoài. Qua thực tế, quy định không có người nước ngoài sở hữu tài sản tại Việt Nam cũng được nhiều nhà đầu tư nước ngoài thông cảm nhưng cần “cắt” những thủ tục rườm rà nhiêu khê.
TS Nghĩa cũng cho rằng VACM sẽ cân nhắc xóa nợ trong những trường hợp bất khả kháng khiến doanh nghiệp hay nông dân vay vốn làm ăn nhưng gặp thiên tai, dịch bệnh không có khả năng trả nợ.
Bài học xử lý nợ xấu từ Nhật Bản
Hệ thống tài chính Nhật Bản bắt đầu đối mặt với vấn đề nợ xấu nghiêm trọng kể từ những năm 90 của thế kỷ trước, sau thời điểm TTCK tăng đến đỉnh vào 12/1989 và cao điểm của giá đất vào 9/1991 thì đến tháng 8/1992, giá cổ phiếu, giá đất giảm mạnh thể hiện rõ sự đổ vỡ của nền kinh tế bong bóng, kéo theo sự phá sản của hàng loạt công ty chuyên về tín dụng nhà ở, các quỹ tín dụng và các ngân hàng, CTCK…
Tổng dư nợ tồn đọng trong nền kinh tế, từ dưới 200.000 tỷ yên đầu những năm 80, đã tăng vọt thêm hơn 300.000 tỷ yên lên tới trên 500.000 tỷ yên vào giữa thập kỷ 90, vượt cả GDP danh nghĩa.
Mặc dù có đôi chút cải thiện trong chu kỳ kinh doanh kể từ những năm 90, sau giai đoạn đó, Nhật Bản lại phải tiếp tục đối mặt với suy thoái kinh tế dẫn đến nợ xấu tiếp tục tăng lên. Nguyên nhân do các ngân hàng chỉ tập trung xử lý nợ xấu trong phạm vi khả năng tài chính của mình nên nợ xấu chưa được xử lý một cách triệt để, dẫn đến vốn chủ sở hữu bị tổn thất do phải xử lý nợ xấu qua nhiều năm. Vì lý do này, công tác xử lý nợ xấu tiếp tục bị trì hoãn trong khi vấn đề nợ xấu ngày càng đan xen phức tạp với những vấn đề của nền kinh tế và hệ thống tài chính.
Vào thời điểm 2003, Nhật Bản đã thực thi chính sách kinh tế khẩn cấp, trong đó hoàn thiện chức năng của Công ty thu hồi xử lý nợ (RCC), thành lập Cơ quan tái thiết công nghiệp (IRCJ) và thúc đẩy hình thành các quỹ tái thiết DN tư nhân... để tăng cường xử lý nợ thông qua hoạt động mua bán nợ. Kết quả là số nợ xấu đã giảm một cách nhanh chóng, từ cuối tháng 3/2002 là 43.200 tỷ yên đã giảm xuống 25.300 tỷ yên vào cuối tháng 3/2005 và xuống còn khoảng 12.000 tỷ yên vào cuối tháng 3/2007.