BÙI THỊ MINH
Trường Đại học Điện lực
Abstract
This study investigates the challenges of teaching English reading comprehension based on critical thinking skills in mixed-ability classes at Electric Power University. Using questionnaires and interviews with lecturers and students, the study identifies major difficulties such as differences in language proficiency, limited critical thinking skills, low student participation, and challenges in classroom management. The findings also reveal that large class sizes and unsuitable teaching materials negatively affect learning outcomes. Based on the results, the study suggests several solutions, including differentiated instruction, group activities, and flexible teaching strategies to improve teaching effectiveness. The study contributes to enhancing English teaching quality in higher education.
Keywords: critical thinking, reading comprehension, mixed-ability classes, English teaching.
Nghiên cứu này tìm hiểu những thách thức trong việc giảng dạy kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh dựa trên tư duy phản biện cho sinh viên trong lớp học đa trình độ tại Trường Đại học Điện lực. Nghiên cứu sử dụng bảng câu hỏi điều tra và phỏng vấn các giảng viên, sinh viên để thu thập dữ liệu. Kết quả cho thấy các khó khăn chính gồm sự chênh lệch trình độ tiếng Anh, hạn chế về kỹ năng tư duy phản biện, mức độ tham gia học tập chưa đồng đều và khó khăn trong quản lý lớp học. Ngoài ra, sĩ số lớp đông và học liệu chưa phù hợp cũng ảnh hưởng đến hiệu quả dạy học. Từ kết quả nghiên cứu, bài báo đề xuất một số giải pháp như dạy học phân hóa, tăng cường hoạt động nhóm và áp dụng chiến lược giảng dạy linh hoạt nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy. Nghiên cứu góp phần cải thiện chất lượng dạy và học tiếng Anh trong giáo dục đại học.
Từ khóa: tư duy phản biện, đọc hiểu tiếng Anh, lớp học đa trình độ, giảng dạy tiếng Anh.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, tiếng Anh đóng vai trò quan trọng trong học tập và nghề nghiệp của sinh viên đại học. Đặc biệt, kỹ năng đọc hiểu kết hợp với tư duy phản biện giúp người học nâng cao khả năng phân tích, đánh giá và xử lý thông tin. Tuy nhiên, việc giảng dạy đọc hiểu tiếng Anh dựa trên tư duy phản biện trong các lớp học đa trình độ còn gặp nhiều khó khăn. Sự khác biệt về trình độ tiếng Anh, khả năng tư duy và động lực học tập khiến giảng viên khó tổ chức hoạt động phù hợp cho tất cả sinh viên. Bên cạnh đó, sĩ số lớp đông, thời lượng học hạn chế và học liệu chưa phù hợp cũng ảnh hưởng đến hiệu quả giảng dạy. Tại Trường Đại học Điện lực, thực trạng này diễn ra khá phổ biến trong các lớp học tiếng Anh. Vì vậy, nghiên cứu này được thực hiện nhằm tìm hiểu những thách thức trong việc giảng dạy kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh dựa trên tư duy phản biện cho sinh viên trong lớp học đa trình độ, từ đó đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả dạy và học.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Khái niệm tư duy phản biện
Tư duy phản biện (critical thinking) là khả năng phân tích, đánh giá, suy luận và xem xét thông tin một cách logic, khách quan nhằm đưa ra nhận định hoặc quyết định hợp lý. Người có tư duy phản biện là người có khả năng suy luận logic, quan sát sắc bén và phân tích thông tin một cách khách quant hay vì tiếp nhận thông tin một cách thụ động. Họ biết đặt ra các câu hỏi, kiểm chứng, nhìn nhận vấn đề từ nhiều khía cạnh và đánh giá vấn đề trước khi đưa ra kết luận.
Theo Facione (2011), tư duy phản biện là quá trình tư duy có mục đích và tự điều chỉnh, bao gồm các kỹ năng như phân tích, diễn giải, đánh giá, suy luận và giải thích. Paul và Elder (2008) cũng cho rằng tư duy phản biện giúp người học phát triển khả năng suy nghĩ độc lập, logic và có cơ sở. Trong giảng dạy tiếng Anh, tư duy phản biện đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng đọc hiểu, phân tích và phản hồi thông tin của sinh viên.
2.2. Khái niệm lớp học đa trình độ
Lớp học đa trình độ (mixed-ability class) là lớp học bao gồm người học có sự khác biệt về trình độ kiến thức, kỹ năng, năng lực ngôn ngữ, khả năng tiếp thu và phong cách học tập. Trong cùng một lớp, người học có thể có mức độ thành thạo khác nhau, từ cơ bản đến nâng cao, dẫn đến nhu cầu và khả năng học tập không đồng đều.
Theo Tomlinson (2001), lớp học đa trình độ là môi trường học tập mà trong đó người học có sự khác biệt về năng lực, sở thích và tốc độ học tập, đòi hỏi giáo viên phải áp dụng phương pháp dạy học phân hóa để đáp ứng nhu cầu đa dạng của sinh viên. Trong giảng dạy tiếng Anh, Harmer (2007) cho rằng sự chênh lệch về trình độ ngôn ngữ và khả năng tham gia hoạt động học tập là một trong những thách thức lớn đối với giáo viên trong các lớp học đa trình độ.
2.3. Vai trò của tư duy phản biện trong dạy đọc hiểu tiếng Anh
Tư duy phản biện đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả dạy và học kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh. Việc áp dụng tư duy phản biện giúp sinh viên không chỉ hiểu nội dung văn bản mà còn biết phân tích, đánh giá và đưa ra quan điểm cá nhân đối với thông tin được tiếp nhận. Thông qua các hoạt động đọc hiểu dựa trên tư duy phản biện, người học có thể phát triển khả năng suy luận, đặt câu hỏi và giải quyết vấn đề một cách logic và chủ động hơn.
Theo Wallace (2003), tư duy phản biện giúp người học đọc hiểu sâu hơn bằng cách phân tích mục đích, quan điểm và ý nghĩa của văn bản thay vì chỉ tiếp nhận thông tin một cách thụ động. Bên cạnh đó, Kurland (2000) cho rằng việc kết hợp tư duy phản biện trong dạy đọc hiểu góp phần hình thành kỹ năng đánh giá thông tin và phát triển khả năng học tập độc lập cho người học. Vì vậy, việc tích hợp tư duy phản biện vào giảng dạy đọc hiểu tiếng Anh được xem là một xu hướng cần thiết trong giáo dục hiện đại.
2.4. Thực trạng các lớp học tiếng Anh tại trường đại học Điện Lực
Tại Trường Đại học Điện lực, các lớp học tiếng Anh thường tồn tại sự chênh lệch đáng kể về trình độ giữa các sinh viên do sự khác nhau về nền tảng kiến thức, điều kiện học tập và khả năng sử dụng tiếng Anh trước khi vào đại học. Trong cùng một lớp, có sinh viên đã có nền tảng tiếng Anh khá tốt, trong khi nhiều sinh viên còn hạn chế về từ vựng, ngữ pháp và kỹ năng đọc hiểu. Sự khác biệt này tạo nên môi trường học tập đa trình độ, gây khó khăn cho giảng viên trong việc lựa chọn nội dung, thiết kế hoạt động và áp dụng phương pháp giảng dạy phù hợp cho tất cả sinh viên. Bên cạnh đó, sĩ số lớp đông (trung bình từ 40-50 sinh viên/lớp), thời lượng học hạn chế (tổng số thời gian học tập là 8 tín chỉ chia ra 2 kỳ) và sự khác nhau về động lực học tập cũng ảnh hưởng đến hiệu quả giảng dạy tiếng Anh, đặc biệt đối với các hoạt động phát triển tư duy phản biện và kỹ năng đọc hiểu. Đây là một trong những thách thức phổ biến trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học ngoại ngữ tại nhà trường.
3. 3. Những thách thức trong giảng dạy đọc hiểu tiếng Anh dựa trên tư duy phản biện
3.1. Sự khác biệt về trình độ tiếng Anh
Sự chênh lệch về trình độ tiếng Anh giữa sinh viên là một trong những thách thức lớn trong việc giảng dạy đọc hiểu dựa trên tư duy phản biện tại Trường Đại học Điện lực. Trong cùng một lớp học, nhiều sinh viên còn hạn chế về vốn từ vựng, ngữ pháp và kỹ năng đọc hiểu nên gặp khó khăn trong việc tiếp cận nội dung bài đọc, đặc biệt là các hoạt động yêu cầu phân tích, suy luận và phản biện. Sinh viên có trình độ yếu thường thiếu tự tin, ngại tham gia thảo luận và khó theo kịp tiến độ bài học.
Trong khi đó, sinh viên có trình độ khá và giỏi thường tiếp thu kiến thức nhanh hơn và dễ hoàn thành nhiệm vụ học tập. Tuy nhiên, nếu nội dung bài học hoặc hoạt động đọc hiểu không đủ tính thử thách, nhóm sinh viên này dễ cảm thấy nhàm chán và thiếu hứng thú học tập. Điều này tạo ra sự mất cân bằng trong lớp học và gây khó khăn cho giảng viên trong việc thiết kế hoạt động phù hợp với nhiều đối tượng sinh viên khác nhau.
3.2. Sinh viên hạn chế về kỹ năng tư duy phản biện
Một trong những khó khăn phổ biến trong việc giảng dạy kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh dựa trên tư duy phản biện là sự hạn chế về kỹ năng tư duy phản biện của sinh viên. Phần lớn sinh viên đã quen với phương pháp học tập truyền thống, trong đó người học chủ yếu tiếp nhận kiến thức từ giảng viên thay vì chủ động phân tích, đánh giá hay đặt câu hỏi đối với nội dung bài học. Vì vậy, khi tham gia các hoạt động đọc hiểu yêu cầu suy luận, phản biện hoặc đưa ra quan điểm cá nhân, nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc diễn đạt ý kiến và bảo vệ lập luận của mình.
Bên cạnh đó, khả năng phân tích và đánh giá thông tin của sinh viên còn chưa cao. Nhiều sinh viên chỉ tập trung tìm ý chính hoặc trả lời câu hỏi theo nội dung có sẵn trong bài đọc mà chưa có thói quen suy nghĩ sâu hơn về mục đích của tác giả, tính chính xác của thông tin hay các vấn đề liên quan đến thực tiễn. Điều này làm hạn chế hiệu quả của việc phát triển kỹ năng đọc hiểu theo định hướng tư duy phản biện.
Ngoài ra, nhiều sinh viên còn thiếu tự tin và ngại trình bày quan điểm trước lớp, đặc biệt khi sử dụng tiếng Anh để thảo luận hoặc phản biện. Nỗi sợ mắc lỗi ngữ pháp, phát âm hoặc bị đánh giá khiến sinh viên thường giữ im lặng và ít tham gia vào các hoạt động trao đổi nhóm. Trong các lớp học đa trình độ, sự chênh lệch về năng lực giao tiếp càng làm cho sinh viên yếu cảm thấy áp lực và e ngại hơn khi bày tỏ ý kiến cá nhân.
Thực tế này gây khó khăn cho giảng viên trong việc tổ chức các hoạt động đọc hiểu mang tính tương tác và phát triển tư duy phản biện. Nếu sinh viên không chủ động tham gia thảo luận, phản hồi và đặt câu hỏi, quá trình dạy học sẽ dễ quay lại hình thức truyền đạt kiến thức một chiều, làm giảm hiệu quả của phương pháp giảng dạy hiện đại trong môn tiếng Anh.
3.3. Khó khăn của giảng viên
Trong quá trình giảng dạy kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh dựa trên tư duy phản biện tại các lớp học đa trình độ, giảng viên phải đối mặt với nhiều khó khăn khác nhau. Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiết kế hoạt động học tập phù hợp với trình độ không đồng đều của sinh viên. Trong cùng một lớp học, có sinh viên tiếp thu nhanh và có khả năng phân tích tốt, trong khi nhiều sinh viên còn hạn chế về vốn từ vựng, ngữ pháp và kỹ năng đọc hiểu cơ bản. Điều này khiến giảng viên khó lựa chọn nội dung, mức độ câu hỏi và hình thức hoạt động đáp ứng nhu cầu học tập của tất cả sinh viên. Nếu bài học quá khó, sinh viên yếu sẽ khó theo kịp; ngược lại, nếu nội dung quá đơn giản, sinh viên khá giỏi dễ cảm thấy thiếu hứng thú học tập.
Bên cạnh đó, việc quản lý lớp học đông cũng là một khó khăn đáng kể. Với số lượng sinh viên lớn trong mỗi lớp học, giảng viên gặp nhiều hạn chế trong việc theo dõi, hỗ trợ và đánh giá mức độ tham gia của từng cá nhân. Các hoạt động đọc hiểu kết hợp tư duy phản biện thường yêu cầu thảo luận nhóm, trao đổi ý kiến và phản hồi giữa giảng viên với sinh viên. Tuy nhiên, trong lớp học đông, việc tổ chức và kiểm soát các hoạt động này trở nên khó khăn, dễ dẫn đến tình trạng thiếu tập trung hoặc không đảm bảo tất cả sinh viên đều được tham gia.
Ngoài ra, áp lực về thời gian cũng ảnh hưởng lớn đến hiệu quả giảng dạy. Thời lượng dành cho mỗi tiết học thường khá hạn chế trong khi giảng viên phải đảm bảo hoàn thành chương trình học theo kế hoạch. Việc triển khai các hoạt động phát triển tư duy phản biện như phân tích văn bản, thảo luận nhóm hay phản biện ý kiến đòi hỏi nhiều thời gian hơn so với phương pháp dạy học truyền thống. Vì vậy, nhiều giảng viên gặp khó khăn trong việc cân bằng giữa yêu cầu hoàn thành nội dung bài học và mục tiêu phát triển kỹ năng tư duy phản biện cho sinh viên.
4. Giải pháp đề xuất
Để nâng cao hiệu quả giảng dạy kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh dựa trên tư duy phản biện trong các lớp học đa trình độ tại Trường Đại học Điện lực, cần áp dụng nhiều giải pháp phù hợp với đặc điểm của người học và điều kiện giảng dạy thực tế.
Trước hết, giảng viên cần áp dụng phương pháp dạy học phân hóa nhằm đáp ứng sự khác biệt về trình độ và khả năng tiếp thu của sinh viên. Các nhiệm vụ học tập có thể được thiết kế với nhiều mức độ khác nhau để sinh viên lựa chọn phù hợp với năng lực của mình. Điều này giúp sinh viên yếu có cơ hội theo kịp bài học, đồng thời tạo thêm thử thách cho sinh viên khá giỏi.
Bên cạnh đó, việc tổ chức hoạt động nhóm cũng góp phần nâng cao hiệu quả học tập và phát triển tư duy phản biện. Thông qua thảo luận nhóm, sinh viên có cơ hội trao đổi ý kiến, chia sẻ kiến thức và học hỏi lẫn nhau. Các hoạt động hợp tác giúp sinh viên tự tin hơn khi trình bày quan điểm và tăng khả năng tương tác trong lớp học.
Ngoài ra, giảng viên nên sử dụng các câu hỏi mở trong quá trình dạy đọc hiểu để khuyến khích sinh viên suy luận, phân tích và đưa ra quan điểm cá nhân thay vì chỉ trả lời theo nội dung có sẵn trong văn bản. Các câu hỏi mở giúp người học phát triển khả năng tư duy độc lập và nâng cao kỹ năng phản biện.
Việc ứng dụng công nghệ trong giảng dạy cũng là một giải pháp cần thiết. Các công cụ học tập trực tuyến, phần mềm hỗ trợ đọc hiểu hoặc các nền tảng thảo luận trực tuyến có thể giúp tăng tính tương tác và tạo môi trường học tập linh hoạt hơn cho sinh viên. Công nghệ cũng hỗ trợ giảng viên trong việc giao nhiệm vụ, kiểm tra và đánh giá quá trình học tập của sinh viên hiệu quả hơn.
Cuối cùng, cần tăng cường khả năng tự học của sinh viên thông qua việc hướng dẫn kỹ năng đọc tài liệu, tìm kiếm thông tin và luyện tập tư duy phản biện ngoài giờ học. Khi sinh viên chủ động học tập và tự rèn luyện kỹ năng, hiệu quả của việc dạy và học đọc hiểu tiếng Anh sẽ được cải thiện đáng kể.
5. Thảo luận
Kết quả nghiên cứu cho thấy việc giảng dạy kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh dựa trên tư duy phản biện trong các lớp học đa trình độ tại Trường Đại học Điện lực còn gặp nhiều khó khăn xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Trước hết, sự chênh lệch về trình độ tiếng Anh giữa sinh viên khiến giảng viên khó tổ chức các hoạt động học tập phù hợp cho toàn bộ lớp học. Sinh viên có trình độ yếu thường thiếu tự tin và khó tham gia vào các hoạt động yêu cầu phân tích và phản biện, trong khi sinh viên khá giỏi lại dễ mất hứng thú nếu nội dung bài học chưa đủ tính thử thách. Bên cạnh đó, phương pháp học tập thụ động đã hình thành từ trước khiến nhiều sinh viên chưa có thói quen suy luận, đặt câu hỏi và bày tỏ quan điểm cá nhân trong quá trình học tập.
Kết quả nghiên cứu này có nhiều điểm tương đồng với các nghiên cứu trước đây về lớp học đa trình độ và việc phát triển tư duy phản biện trong giảng dạy tiếng Anh. Harmer (2007) cho rằng sự khác biệt về trình độ ngôn ngữ là một trong những thách thức lớn đối với giáo viên trong các lớp học tiếng Anh đa trình độ. Bên cạnh đó, Wallace (2003) cũng nhấn mạnh rằng việc phát triển tư duy phản biện trong dạy đọc hiểu đòi hỏi người học phải có khả năng phân tích và phản hồi thông tin, điều mà nhiều sinh viên còn hạn chế do ảnh hưởng của phương pháp học truyền thống. Những kết quả này cho thấy các khó khăn trong nghiên cứu không chỉ tồn tại tại Trường Đại học Điện lực mà còn phổ biến trong nhiều môi trường giáo dục khác.
Về hiệu quả của các giải pháp đề xuất, việc áp dụng dạy học phân hóa và tổ chức hoạt động nhóm được đánh giá là phù hợp với đặc điểm của lớp học đa trình độ. Các phương pháp này giúp tăng sự tham gia của sinh viên, tạo cơ hội cho người học hỗ trợ lẫn nhau và nâng cao khả năng tương tác trong lớp học. Ngoài ra, việc sử dụng câu hỏi mở và ứng dụng công nghệ trong giảng dạy cũng góp phần khuyến khích sinh viên phát triển tư duy phản biện và chủ động hơn trong quá trình học tập. Tuy nhiên, để các giải pháp đạt hiệu quả cao, cần có sự phối hợp giữa giảng viên, sinh viên và nhà trường trong việc cải thiện điều kiện học tập, học liệu và phương pháp giảng dạy phù hợp với thực tế lớp học đa trình độ.
6. Kết luận
Nghiên cứu cho thấy việc giảng dạy kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh dựa trên tư duy phản biện trong lớp học đa trình độ tại Trường Đại học Điện lực còn gặp nhiều khó khăn. Những thách thức chủ yếu bao gồm sự chênh lệch trình độ tiếng Anh, hạn chế về kỹ năng tư duy phản biện của sinh viên, khó khăn trong quản lý lớp học đông và áp lực về thời gian giảng dạy. Bên cạnh đó, sự khác nhau về động lực học tập cũng ảnh hưởng đến hiệu quả học tập của sinh viên. Nghiên cứu đồng thời khẳng định vai trò quan trọng của việc đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm phát triển tư duy phản biện cho người học. Các giải pháp như dạy học phân hóa, hoạt động nhóm, sử dụng câu hỏi mở và ứng dụng công nghệ được xem là phù hợp để nâng cao hiệu quả dạy và học. Trong thời gian tới, cần có thêm nhiều nghiên cứu mở rộng nhằm đánh giá hiệu quả của các phương pháp giảng dạy trong môi trường lớp học đa trình độ.
Tài liệu tham khảo
- Facione, P. A. (2011). Critical Thinking: What It Is and Why It Counts. Insight Assessment.
- Harmer, J. (2007). The Practice of English Language Teaching (4th ed.). Pearson Longman.
- Kurland, D. (2000). What is Critical Reading? Critical Reading Website.
- Paul, R., & Elder, L. (2008). The Miniature Guide to Critical Thinking Concepts and Tools. Foundation for Critical Thinking.
- Tomlinson, C. A. (2001). How to Differentiate Instruction in Mixed-Ability Classrooms. ASCD.
- Wallace, C. (2003). Critical Reading in Language Education. Palgrave Macmillan.