ỨNG DỤNG BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH TỐC ĐỘ CHO NAM VẬN ĐỘNG VIÊN CÂU LẠC BỘ TAEKWONDO TẠI NHÀ THI ĐẤU KHU LIÊN HỢP THỂ DỤC THỂ THAO TỈNH PHÚ THỌ

KIỀU ANH XUÂN^[1]

Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì

Nhận bài ngày 20/3/2026. Sửa chữa xong 21/4/2026. Duyệt đăng 25/4/2026.

Abstract

Through reading and analysis methods together with synthetic references, pedagogical observation, paper interviews and mathematical statistical methods. We selected a system of exercises for male Taewondo club athletes to evaluate the effectiveness of exercises to develop speed strength and improve training efficiency for male Taewondo club athletes at Phu Tho Province Sports Complex

Keywords: Exercises, exercise application, speed strength, Taekwondo, Phu Tho Province.

1. Đặt vấn đề

Taekwondo là môn võ thuật hiện đại kết hợp giữa tự vệ, rèn luyện thể chất và thi đấu thể thao, trong đó người tập sử dụng chủ yếu đòn chân cùng với các đòn tay để tấn công và phòng thủ [4]. Với tính chất là một môn thể thao thi đấu đối kháng trực tiếp đòi hỏi các vận động viên (VĐV) cần có được sự chuẩn bị tốt về mọi mặt như: Kỹ thuật, chiến thuật, tâm lý thi đấu và đặc biệt là các tố chất thể lực. Đối với các môn võ thuật nói chung và Taewondo nói riêng thì tố chất về sức mạnh tốc độ (SMTĐ) là một tố chất vô cùng quan trọng, có tính chất quyết định rất lớn đến kết quả thi đấu của VĐV. Như vậy, từ ưu điểm và tầm quan trọng của tố chất SMTĐ thì nhu cầu tất yếu cần có một hệ thống bài tập nhằm phát triển một cách tối ưu SMTĐ trong thi đấu môn Taekwondo. Xuất phát từ những lý do nêu trên, chúng tôi tiên hành nghiên cứu đề tài: “Ứng dụng bài tập phát triển SMTĐ cho nam VĐV câu lạc bộ Taekwondo tại nhà thi đấu khu liên hợp thể dục thể thao tỉnh Phú Thọ”.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Về sử dụng bài tập sức mạnh tốc độ cho nam vận động viên Câu lạc bộ Taekwondo tại nhà thi đấu khu liên hợp thể dục thể thao tỉnh Phú Thọ

Ở tỉnh Phú Thọ trong công tác huấn luyện, đào tạo VĐV Taekwondo các huấn luyện viên (HLV) đã xác định được vai trò của SMTĐ rất quan trọng đối với kết quả tập luyện và thi đấu của VĐV, để đánh giá thực trạng việc sử dụng bài tập phát triển SMTĐ của VĐV Câu lạc bộ (CLB) Taekwondo tại nhà thi đấu khu liên hợp thể dục thể thao (TDTT) tỉnh Phú Thọ, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu, quan sát 20 giáo án huấn luyện thể lực của CLB Taekwondo tỉnh Phú Thọ, trong đó tổng thời gian một giáo án huấn luyện là 90 phút chia ra các phần như: Khởi động chung, khởi động chuyên môn, phần thể lực cơ bản và thả lỏng. Trong 20 giáo án huấn luyện chỉ có 3 giáo án có bài tập phát triển SMTĐ còn lại 17 giáo án không có hoặc ít sử dụng bài tập phát triển SMTĐ mà chủ yếu tập trung vào các bài tập phát triển sức nhanh, sức bền và phối hợp vận động.

Qua kết quả nghiên cứu cho thấy, việc phát triển tố chất SMTĐ chưa được các HLV quan tâm. Bên cạnh đó, quan điểm huấn luyện SMTĐ không rõ ràng, thiếu tính hệ thống khoa học. Thời gian huấn luyện tố chất SMTĐ chưa phù hợp, thời điểm phát triển tố chất SMTĐ còn tùy tiện, không có những bài tập đặc thù và số lượng bài tập phân bố chưa thật hợp lý....

2.2. Lựa chọn các test đánh giá sức mạnh tốc độ cho nam vận động viên Câu lạc bộ Taekwondo tại nhà thi đấu khu liên hợp thể dục thể thao tỉnh Phú Thọ

Phỏng vấn các test qua khảo sát, chúng tôi tiến hành phân tích, tổng hợp các tài liệu có tiên quan, quan sát các buổi tập của các nam VĐV CLB Taekwondo tại nhà thi đấu khu liên hợp TDTT tỉnh Phú Thọ. Từ đó lựa chọn các test đánh giá SMTĐ cho nam VĐV CLB Taekwondo tại Tỉnh Phú Thọ một cách khoa học [2], [6]. Chúng tôi đã lựa chọn 18 test đánh giá SMTĐ cho nam VĐV CLB Taekwondo, trong đó có 11 test về kỹ thuật và 7 test về thể lực. Để lựa chọn các test phù hợp và thường được sử dụng trong huấn luyện thực tiễn cho nam VĐV CLB Taekwondo chúng tôi tiến hành phiếu phỏng vấn 25 chuyên gia, huấn luyện viên, trọng tài tại các Trung tâm Huấn luyện TDTT tỉnh Phú Thọ, Yên Bái và Trường Đại học TDTT Bắc Ninh. Thời gian khảo sát từ tháng 2 năm 2025 đến tháng 5 năm 2025 [5]. Kết quả phỏng vấn được trình bày tại bảng 1 và bảng 2.

Bảng 1: Kết quả phỏng vấn các test thể lực đánh giá SMTĐ cho nam CLB Taekwondo (n=25)

Bảng 2: Kết quả phỏng vấn các test kỹ thuật đánh giá SMTĐ cho nam VĐV CLB Taekwondo (n=25)

Từ kết quả phỏng vấn các chuyên gia, HLV, trọng tài tại bảng 1 và 2 cho thấy: Chúng tôi chỉ lựa chọn các test có tỉ lệ từ 70% số ý kiến tán thành ưu tiên ở mức độ rất quan trọng và quan trọng để làm cơ sở đánh giá SMTĐ cho nam VĐV CLB Taewondo ở tỉnh Phú Thọ. Kết quả này cho thấy các nhà chuyên môn đánh giá cao và rất tập trung chủ yếu ở các test sau: Nhóm test thể lực (3 test): Bật xa tại chỗ (cm); Nhảy dây tốc độ cao 15s (sl); Nằm sấp chống đẩy 20s (sl). Nhóm test và bài tập kỹ thuật (6 test): Đá vòng cầu 2 chân liên tục nhanh tối đa vào đích cố định 20s (sl); Đấm thẳng tay sau + Đá vòng cầu chân sau liên tục 20s (sl); Đá lướt vòng cầu vào 2 đích đối diện cách nhau 3m, cao 1,2m nhanh tối đa 20s (sl); Đạp ngang chân trước + Đấm tay sau nhanh tối đa 20s (sl); Đấm thẳng tay sau, đá tạt cao chân sau từ ngoài vào bằng lòng trong chân trước vào lămpơ liên tục 20s (sl); Đá chẻ 2 chân liên tục nhanh tối đa 20s (sl). Tuy nhiên, để sử dụng được các test này trong thực tế đánh giá SMTĐ của nam VĐV CLB Taekwondo các test còn cần chứng minh phải đảm bảo độ tin cậy và tính thông báo các test trên đối tượng nghiên cứu. Từ kết quả phỏng vấn trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu các bước tiếp theo.

Xác định độ tin cậy và tính thông báo của test trên đối tượng nghiên cứu: Sau khi điều tra thực trạng và nguyện vọng sử dụng hệ thống chỉ tiêu đánh giá SMTĐ cho nam VĐV CLB Taekwondo ở tỉnh Phú Thọ, vấn đề tiếp theo là phải xác định tính phù hợp của các chỉ tiêu về khả năng đánh giá sức mạnh cho đối tượng nghiên cứu. Để làm điều đó đề tài tiến hành kiểm nghiệm độ tin cậy và tính thông báo của test.

Kiểm nghiệm độ tin cậy của test: Nhằm xác định độ tin cậy của test trên đối tượng nghiên cứu, chúng tôi đã tiến hành xác định, hệ số tương quan giữa 2 lần lập test (retest). Việc kiểm nghiệm được tiến hành trên 24 nam VĐV CLB Taekwondo ở tỉnh Phú Thọ, được tiến hành kiểm tra 2 đợt, mỗi đợt cách nhau 2 ngày, các điều kiện kiểm tra giữa hai lần là như nhau. Độ tin cậy của các test và bài thử nghiệm phụ thuộc vào tính ổn định và sự tái tạo lại kết quả trong những lần lặp lại thử nghiệm qua một thời gian cố định với điều kiện giống nhau, trên cùng đối tượng như nhau, được xác định bởi những trọng tài, những người tiến hành thí nghiệm và những chứng kiến khác nhau. Sau đó tính tương quan giữa kết quả hai lần lập test. Nếu test có hệ số tương quan chặt chẽ chứng tỏ có độ tin cậy cao [5]. Kết quá thu được trình bày ở bảng 3.

 Bảng 3: Xác định độ tin cậy của các test đánh giá SMTĐ cho nam VĐV CLB Taekwondo (n=24)

Từ kết quả bảng 3 cho thấy, trong 9 test được kiểm nghiệm cho nam VĐV CLB Taekwondo ở tỉnh Phú Thọ thì có 8 test được lựa chọn có hệ số tương quan đủ, vừa có ý nghĩa thống kê (p<0,05), vừa đảm bảo độ tin cậy cần thiết (r> 0,8). Riêng test kỹ thuật đá lướt vòng cầu vào 2 đích đối diện cách nhau 3m, cao 1,2m nhanh tối đa 20s (sl) không đảm bảo độ tin cậy và chúng tôi loại bỏ.

Xác định tính thông báo của các test: Để xác định tính thông báo của các test, chúng tôi tiến hành tìm hệ số tương quan thứ bậc giữa kết quả lập test của các test trên với kết quả thi đấu của nam VĐV. Kết quả thi đấu được xác định theo hình thức thi đấu vòng tròn 1 lượt tính điểm và xếp hạng từ 1 đến 10. Cuối cùng, chúng tôi sử dụng công thức tính hệ số tương quan thứ bậc để xác định mối tương quan giữa thành tích thi đấu với kết quả kiểm tra các test SMTĐ cho nam VĐV CLB Taekwondo tại nhà thi đấu khu liên hợp TDTT tỉnh Phú Thọ [5]. Kết quả được trình bày ở bảng 4.

Bảng 4: Xác định tính thông báo các test đánh giá SMTĐ cho nam VĐV CLB Taekwondo

Qua phân tích tương quan giữa các chỉ tiêu nghiên cứu với thành tích thi đấu của nam VĐV CLB Taewondo tại nhà thi đấu khu liên hợp TDTT tỉnh Phú Thọ đã xác định có 8/8 test đảm bảo tính thông báo.

Như vậy, qua chứng minh độ tin cậy và tính thông báo của các test đánh giá SMTĐ cho nam VĐV CLB Taekwondo ở tỉnh Phú Thọ, chúng tôi đã lựa chọn được 8 test: Đá vòng cầu 2 chân liên tục nhanh tối đa vào đích cố định 20s (sl); Đấm thẳng tay sau + Đá vòng cầu chân sau liên tục 20s (sl); Đạp ngang chân trước + Đấm tay sau nhanh tối đa 20s (sl); Đấm thẳng tay sau, đá tạt cao chân sau từ ngoài vào bằng lòng trong chân trước vào lămpơ liên tục 20s (sl); Đá chẻ 2 chân liên tục nhanh tối đa 20s (sl); Bật xa tại chỗ (cm); Nhảy dây tốc độ cao 15s (sl); Nằm sấp chống đẩy 20s (sl)

2.3. Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập phát triển sức mạnh tốc độ cho nam vận động viên câu lạc bộ Taewondo tại nhà thi đấu khu liên hợp thể dục thể thao tỉnh Phú Thọ

2.3.1. Lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh tốc độ cho nam vận động viên câu lạc bộ Taekwondo

Qua tham khảo các tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước, qua khảo sát kế hoạch, chương trình, giáo án công tác huấn luyện VĐV tại các trung tâm thể thao mạnh trên toàn quốc, chúng tôi đã xây dựng và đề xuất 30 bài tập chuyên môn ứng dụng trong huấn luyện phát triển SMTĐ cho nam VĐV CLB Taewondo [2], [3]. Để đảm bảo tính khoa học, khách quan trong việc lựa chọn các bài tập phát triển đánh giá SMTĐ cho các VĐV. Chúng tôi tiến hành phỏng vấn bằng phiếu hỏi (thành phần giống trên). Qua kết quả phỏng vấn, chúng tôi đã lựa chọn được 26 bài tập được các chuyên gia đánh giá ở mức độ rất quan trọng đạt số phiếu từ 70% trở lên, bao gồm các bài tập sau: Chạy biến tốc 100m xuất phát cao; Nằm sấp chống đẩy; Nhảy dây tốc độ cao; Bật đổi chân trên bục cao 40cm; Bật rút cao gối trên bãi cát; Đập lốp bằng chày gỗ; Gánh tạ nặng (50% trọng lượng cơ thể) đứng lên ngồi xuống; Gánh tạ 20kg bắt đổi chân trước sau; Đấm tạ 15kg; Gánh tạ đứng lên ngồi xuống đá thắng (20kg); Leo dây; Cóc tay quanh thảm tập; Bật cóc; Ném bóng cao su nặng 5 kg; Đấm thẳng tay sau + Đá tống sau nhanh tối đa vào đích liên tục 20s (sl); Đấm thẳng tay sau + Đá vòng cầu chân sau liên tục 20s (sl); Đá vòng cầu 2 chân liên tục nhanh tối đa vào đích cố định 20s (sl); Đá lướt vòng cầu vào 2 đích đối diện cách nhau 3m, cao 1,2m nhanh tối đa 20s (sl); Đá quay vòng sau liên tục 2 chân nhanh tối đa liên tục 20s  (sl); Đạp ngang chân trước + Đấm tay sau nhanh tối đa 20s (sl); Đá ngang 2 chân liên tục vào đích 20s (sl); Đấm thẳng tay sau, đá tạt cao chân sau từ ngoài vào bằng lòng trong chân trước vào lămpơ liên tục 20s (sl); Di chuyển đấm 2 tay nhanh tối đa vào 10 mục tiêu hình tròn (20s); Đá chẻ 2 chân liên tục nhanh tối đa 20s (sl); Đấm 2 tay liên tục vào bàn đấm 20s (sl); Đá tạt chân trái liên tục vào bao cát 20s (sl); Đá tạt chân phải liên tục vào bao cát 20s (sl).

2.3.2. Đánh giá hiệu quả các bài tập phát triển sức mạnh tốc độ cho nam vận động viên câu lạc bộ Taewondo

Xây dựng chương trình thực nghiệm: Căn cứ vào tiến trình, kế hoạch huấn luyện năm của CLB Taewondo tại nhà thi đấu khu liên hợp TDTT tỉnh Phú Thọ đã được ban huấn luyện thông qua. Chúng tôi xây dựng chương trình huấn luyện phát triển SMTĐ cho nam VĐV CLB Taewondo.

Thời gian tập luyện 3 buổi/1 tuần, thời gian của mỗi buổi tập từ 40 đến 50 phút đưa vào phần thể lực của giáo án. Tổng số buổi huấn luyện phát triển SMTĐ diễn ra trong 4 tháng của quá trình thực nghiệm sư phạm từ tháng 2/2025 đến tháng 5/2025. Thời gian tập luyện căn cứ vào mục đích phát triển SMTĐ theo từng chu kỳ huấn luyện.

Để thực nghiệm đảm bảo tính khách quan, quá trình nghiên cứu được tổ chức thực nghiệm theo phương pháp tự đối chiếu để so sánh SMTĐ của nam VĐV CLB Taewondo trước và sau khi áp dụng bài tập phát triển SMTĐ đã được lựa chọn. Số lượng bài tập và phân loại bài tập trong mỗi buổi tập được sắp xếp tuần tự, luân phiên tương ứng với nhiệm vụ huấn luyện trong từng giáo án và từng thời kỳ huấn luyện đảm bảo các nguyên tắc về huấn luyện thể thao.

Sau thời gian thực nghiệm là 4 tháng trên đối tượng thực nghiệm là các nam VĐV Taewondo CLB tại nhà thi đấu khu liên hợp TDTT tỉnh Phú Thọ trên 26 bài tập đã được lựa chọn và đem lại hiệu quả rõ rệt về sự phát SMTĐ cho nam VĐV CLB Taewondo. Kết quả thu được qua thuật toán thống kê đều có sự khác biệt rõ rệt, biểu hiện ở t_tính>t_bảng đảm bảo độ tin cậy ở ngưỡng xác suất p<0.05. Hay nói cách khác, các bài tập mà chúng tôi lựa chọn đã đem lại hiệu quả tốt đến sự phát triển thể lực SMTĐ và thành tích thi đấu cho nam VĐV CLB Taewondo tại nhà thi đấu khu liên hợp TDTT tỉnh Phú Thọ.

3. Kết luận

Kết quả nghiên cứu thực trạng về SMTĐ cho nam VĐV CLB Taewondo tại nhà thi đấu khu liên hợp TDTT tỉnh Phú Thọ xếp loại trung bình chiếm 50%, 40% loại yếu và chỉ có 10% loại khá. Khả năng về SMTĐ cho nam VĐV CLB Taewondo còn chưa tốt và đạt hiệu quả chưa cao. Vì vậy, trên cơ sở khoa học các nguyên tắc lựa chọn, phỏng vấn, tổng kết kinh nghiệm sử dụng các bài tập nâng cao SMTĐ của các HLV và chuyên gia, chúng tôi đã lựa chọn được 26 bài tập nhằm phát triển đánh giá SMTĐ cho các VĐV là hợp lý và cần thiết.

Qua nghiên cứu, chúng tôi lựa chọn được 8 test đảm bảo tính thông báo và độ tin cậy để đánh giá SMTĐ cho nam VĐV CLB Taewondo tại nhà thi đấu khu liên hợp TDTT tỉnh Phú Thọ. Kết quả đánh giá qua 4 tháng thực nghiệm sư phạm đã chứng minh bài tập nâng cao SMTĐ cho nam VĐV Taewondo mà chúng tôi lựa chọn đã đem lại hiệu quả tốt đến sự phát triển thể lực SMTĐ và thành tích thi đấu cho nam VĐV CLB Taewondo.

_____________

Tài liệu tham khảo

[1] Dietrich Harre (1996). Học thuyết huấn luyện (Trương Anh Tuấn, Bùi Thế Hiếu dịch). NXB Thể dục thể thao, Hà Nội.

[2] Mai Tú Nam và cộng sự (2002). Giáo trình Taekwondo. NXB Thể dục thể thao, Hà Nội.

[3] Nguyễn Toán, Phạm Danh Tốn (2000). Lý luận và phương pháp thể dục thể thao. NXB Thể dục thể thao, Hà Nội.

[4] Nguyễn Chánh Tứ (2014). Taewondo - Phân thế nhu khí công quyền 2. NXB Thể dục thể thao, Hà Nội.

[5] Nguyễn Đức Văn (2001). Phương pháp thống kê trong thể dục thể thao. NXB Thể dục thể thao, Hà Nội.

[6] Zuico I.G (1975). Test sư phạm đánh giá trình độ thể lực tuổi 13-14 (Nguyễn Thế Truyền biên dịch). NXB Thể dục thể thao, Hà Nội.