Nguyễn Thị Ngọc Trâm
HVCH Đại học Dương Châu, Trung Quốc
Tóm tắt:
Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự bùng nổ của không gian mạng, các thế lực thù địch, phản động không ngừng đẩy mạnh các hoạt động chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam bằng những phương thức tinh vi, xảo quyệt. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng “thế trận lòng dân” vào nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng là yêu cầu vừa cấp bách, vừa có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Bài viết tập trung làm rõ nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng “thế trận lòng dân”, phân tích thực trạng công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay, từ đó đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm phát huy sức mạnh “thế trận lòng dân” trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.
Từ khóa:
Tư tưởng Hồ Chí Minh; thế trận lòng dân; bảo vệ nền tảng tư tưởng; không gian mạng; hiện nay.
Abstract:
In the context of the Fourth Industrial Revolution and the explosive growth of cyberspace, hostile and reactionary forces are increasingly intensifying their activities to undermine the ideological foundation of the Communist Party of Vietnam through increasingly sophisticated and cunning methods. Applying Ho Chi Minh's thought on building “the battle position based on the people's hearts” to protect the Party's ideological foundation in cyberspace is an urgent and strategically significant requirement. This article focuses on clarifying the basic content of Ho Chi Minh's thought on building “the battle position based on the people's hearts”, analyzing the current state of protecting the Party's ideological foundation in cyberspace, thereby proposing practical solutions to promote the strength of this “battle position” in the struggle to protect the Party's ideological foundation in cyberspace.
Keywords: Ho Chi Minh's thought; the battle position based on the people's hearts; protecting ideological foundation; cyberspace; current.
1. Đặt vấn đề
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhất quán quan điểm “dân là gốc”, và đặc biệt nhấn mạnh vai trò của “lòng dân” trong sự nghiệp cách mạng. Người từng đúc kết: Ta được lòng dân thì ta không sợ gì cả. Nếu không được lòng dân thì ta không thể làm tốt công tác, Được lòng dân, thì việc gì cũng làm được. Trái ý dân, thì chạy ngược chạy xuôi. Đây không chỉ là kim chỉ nam cho mọi hoạt động cách mạng, mà còn là nguyên tắc nền tảng xuyên suốt trong toàn bộ tư tưởng của Người về xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong giai đoạn hiện nay, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã và đang tạo ra những biến đổi sâu sắc, toàn diện trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Không gian mạng với tốc độ phát triển chóng mặt đã trở thành “chiến trường” mới, nơi mà các thế lực thù địch, phản động tập trung khai thác, lợi dụng để tiến hành chiến lược “diễn biến hòa bình”, tấn công vào nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam. Chúng sử dụng mạng xã hội, các nền tảng kỹ thuật số để tung tin giả, xuyên tạc, bóp méo sự thật lịch sử, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa. Vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng thế trận lòng dân vào công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng là yêu cầu có tính cấp thiết, vừa mang ý nghĩa lý luận sâu sắc, vừa có giá trị thực tiễn to lớn. Đây chính là vấn đề mà bài viết này tập trung nghiên cứu, phân tích và đề xuất giải pháp.
2. Nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng “thế trận lòng dân”
Một là, phát huy các yếu tố chính trị, tinh thần của người dân đối với Đảng và Chính phủ. Thực chất của xây dựng thế trận lòng dân là tập hợp, huy động, khơi dậy và phát huy mọi tiềm năng, thế mạnh vốn có của nhân tố chính trị, tinh thần, tạo ý chí quyết tâm, kết thành sức mạnh tổng hợp thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ của cách mạng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh và khẳng định sức mạnh của yếu tố chính trị, tinh thần trong thực tiễn. Người chỉ rõ: “Dân khí mạnh thì quân lính nào, súng ống nào cũng không chống lại”[1]. Việc xây dựng, củng cố sức mạnh chính trị, tinh thần là nội dung đặc biệt quan trọng trong xây dựng thế trận lòng dân để ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh xâm lược, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Nhân dịp Quốc khánh lần thứ mười của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa (ngày 02/9/1955), Người viết: “Sự thống nhất về tinh thần và chính trị của nhân dân và quân đội xung quanh Đảng và Chính phủ đã giúp chúng tôi vượt qua những thử thách khó khăn không tưởng tượng được và tạo những điều kiện về chính trị, kinh tế và quân sự để chiến thắng. Lòng tin tưởng không gì lay chuyển nổi vào thắng lợi của sự nghiệp chính nghĩa của mình đã cổ vũ nhân dân chúng tôi và đã kích thích tinh thần dũng cảm của họ”[2].
Hai là, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng môi trường chính trị ổn định tạo tiền đề vững chắc để xây dựng thế trận lòng dân. Trong quan niệm của Hồ Chí Minh, dù có quan tâm thực hiện nhiệm vụ củng cố quốc phòng, xây dựng quân đội, nhưng nếu đất nước không mạnh lên, kinh tế vẫn kém phát triển, đời sống Nhân dân thiếu thốn, chính trị - xã hội không ổn định thì “lòng dân không thể yên, thế trận lòng dân không thể vững mạnh”.
Chính vì vậy, ngay sau khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Người cùng Chính phủ tập trung chỉ đạo ráo riết diệt “giặc dốt”, “giặc đói” và “giặc ngoại xâm”. Khi tiến hành kháng chiến chống thực dân Pháp, Người kêu gọi: “Kháng chiến phải đi đôi với kiến quốc. Kháng chiến có thắng lợi thì kiến quốc mới thành công. Kiến quốc có chắc thành công, kháng chiến mới mau thắng lợi”[3]. Tư tưởng này là biểu hiện sinh động của việc xây dựng thế trận lòng dân, kết hợp chặt chẽ giữa kinh tế - xã hội với quốc phòng - an ninh, tạo nên sức mạnh tổng hợp để giữ nước.
Ba là, tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, tạo lòng tin của Nhân dân đối với Đảng, Chính phủ. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: xây dựng và chỉnh đốn Đảng không chỉ là nhiệm vụ then chốt, mang tầm chiến lược, mà còn là công việc thường xuyên của Đảng, bởi “Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”[4].
Người cũng cảnh báo: “Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân”[5]. Để dân tin Đảng, một lòng một dạ đi theo Đảng, Người nhấn mạnh Đảng phải gắn bó mật thiết với Nhân dân, vừa là người lãnh đạo, vừa là người đày tớ trung thành. “Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh. Chúng ta phải yêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta”[6].
Tư tưởng đó có ý nghĩa sâu sắc trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Khi bộ máy Đảng, Nhà nước trong sạch, minh bạch, gần dân, khi cán bộ, đảng viên thực sự là tấm gương về phẩm chất, đạo đức và năng lực, thì lòng tin của Nhân dân được củng cố, và đó chính là “tường thành vững chắc nhất” để đẩy lùi mọi luận điệu xuyên tạc, bôi nhọ trên không gian mạng.
Bốn là, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong xây dựng thế trận lòng dân. Hồ Chí Minh khẳng định sức mạnh đoàn kết là vũ khí vô địch của cách mạng Việt Nam. Người nhấn mạnh: Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công. Trong tư tưởng của Người, thế trận lòng dân chỉ có thể vững chắc khi được xây dựng trên nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc - đoàn kết không phân biệt dân tộc, tôn giáo, vùng miền, thành phần xã hội.
Trong bối cảnh không gian mạng ngày nay, xây dựng sự đồng thuận xã hội, phát huy tiếng nói của đông đảo các tầng lớp Nhân dân trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng chính là sự vận dụng sáng tạo tư tưởng đó. Khi hàng triệu người dân cùng chung tay lan tỏa thông tin tích cực, phản bác thông tin sai lệch, lên tiếng bảo vệ sự thật, bảo vệ Đảng và chế độ, thì đó chính là sức mạnh thế trận lòng dân được hiện thực hóa trên không gian mạng - một thứ sức mạnh mà không thế lực nào có thể dễ dàng đối phó.
3. Thực tiễn công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay và những vấn đề đặt ra
3.1. Bối cảnh và tình hình không gian mạng hiện nay
Tính đến năm 2024, Việt Nam có trên 78 triệu người dùng internet, tỷ lệ thâm nhập đạt khoảng 79% dân số, với thời gian sử dụng mạng xã hội trung bình lên đến gần 7 giờ mỗi ngày[7]. Các nền tảng mạng xã hội như Facebook, YouTube, TikTok, Zalo đã trở thành kênh thông tin và giao tiếp chủ yếu của hàng chục triệu người Việt Nam. Đây là môi trường có tính lan truyền cao, tốc độ nhanh và rất khó kiểm soát - chính vì vậy, nó cũng trở thành “vũ khí” được các thế lực thù địch triệt để khai thác.
Trong những năm qua, các thế lực thù địch, phản động đã không ngừng đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền chống phá trên không gian mạng với các phương thức ngày càng tinh vi, xảo quyệt. Chúng tổ chức hàng nghìn tài khoản, trang, nhóm ảo trên mạng xã hội để tung tin giả, bóp méo sự thật; xuyên tạc đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; vu khống, bôi nhọ lãnh đạo; khai thác những bất cập trong đời sống xã hội để kích động tâm lý bất mãn, hoài nghi, thậm chí kêu gọi biểu tình, gây mất ổn định chính trị - xã hội.
Các luận điệu chống phá trên không gian mạng tập trung vào một số nhóm chủ đề chính: phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; xuyên tạc lịch sử dân tộc, lịch sử cách mạng; tuyên truyền về “dân chủ”, “nhân quyền” theo kiểu phương Tây để gây áp lực; khai thác các vụ việc tiêu cực, tham nhũng, sự cố môi trường... để làm mất niềm tin của Nhân dân; kích động mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, vùng miền; phá hoại công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế.
3.2. Những kết quả đạt được trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng
Nhận thức rõ tầm quan trọng và mức độ nguy hiểm của tình trạng trên, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, biện pháp cụ thể và đạt được những kết quả tích cực. Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới” đã xác định nhiệm vụ, giải pháp toàn diện, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của toàn hệ thống chính trị.
Lực lượng đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng ngày càng được tổ chức chặt chẽ, có lực lượng chuyên trách, với sự ra đời và hoạt động hiệu quả của Ban Chỉ đạo 35 các cấp. Nhiều cơ quan báo chí, truyền thông chính thống đã chủ động, tích cực tham gia đấu tranh, phản bác các luận điệu xuyên tạc. Phong trào “Dư luận viên”, “Cộng tác viên dư luận xã hội” được hình thành rộng rãi, thu hút hàng chục nghìn người tham gia. Mạng lưới thông tin, tuyên truyền từ trung ương đến địa phương được tăng cường. Hệ thống pháp luật về an ninh mạng, quản lý thông tin trên mạng từng bước được hoàn thiện với sự ra đời của Luật An ninh mạng năm 2018 và các nghị định, thông tư liên quan.
Nhiều trang tin điện tử, kênh YouTube, tài khoản mạng xã hội mang tính chính thống, tích cực được ra đời, thu hút hàng triệu lượt theo dõi, góp phần lan tỏa thông tin chính xác, đấu tranh hiệu quả với thông tin xấu độc. Đặc biệt, Đại hội XIII của Đảng khẳng định: “Tăng cường tiềm lực quốc phòng và an ninh; xây dựng và phát huy mạnh mẽ thế trận lòng dân trong nền quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân; xây dựng và củng cố vững chắc thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân” - qua đó khẳng định vai trò quan trọng của thế trận lòng dân trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc toàn diện, trong đó có trận địa tư tưởng trên không gian mạng.
3.3. Những tồn tại, hạn chế và vấn đề đặt ra
Thứ nhất, sự tác động tiêu cực từ mặt trái của kinh tế thị trường đã dẫn tới sự bất bình đẳng trong xã hội, tình trạng phân hóa giàu - nghèo ngày càng gia tăng, đời sống vật chất của Nhân dân, nhất là ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn. Đây là “mảnh đất” để kẻ thù khai thác, kích động trên không gian mạng.
Thứ hai, một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả cán bộ cao cấp, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng, quan liêu, sống xa dân, vô cảm trước những bức xúc của Nhân dân. Những vụ việc tiêu cực bị kẻ địch khai thác, thổi phồng trên mạng xã hội, gây tác động tiêu cực đến niềm tin của một bộ phận Nhân dân.
Thứ ba, năng lực đấu tranh phản bác trên không gian mạng của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân còn hạn chế. Nội dung tuyên truyền, phổ biến chính sách chưa đủ hấp dẫn, chưa theo kịp xu hướng và thị hiếu của người dùng mạng xã hội, nhất là giới trẻ. Thông tin chính thống nhiều khi còn chậm, thiếu linh hoạt so với tốc độ lan truyền của thông tin xấu độc.
Thứ tư, hành lang pháp lý về quản lý thông tin mạng tuy đã được hoàn thiện nhưng việc thực thi còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới vẫn chưa phối hợp đầy đủ với cơ quan quản lý Việt Nam.
Thứ năm, nhận thức của một bộ phận người dân, nhất là lớp trẻ, về các nguy cơ, thủ đoạn của thế lực thù địch trên không gian mạng còn hạn chế. Tình trạng “vô tình” chia sẻ, lan truyền thông tin sai lệch diễn ra khá phổ biến, vô hình trung tiếp tay cho âm mưu của các thế lực thù địch.
Những tồn tại, hạn chế trên đặt ra yêu cầu cấp thiết cần vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng thế trận lòng dân để tìm ra những giải pháp phù hợp, đồng bộ, hiệu quả nhằm bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.
4. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “thế trận lòng dân” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng - Một số đề xuất và kiến nghị
Thứ nhất, nâng cao nhận thức và trình độ của Nhân dân về không gian mạng và âm mưu của các thế lực thù địch - xây dựng “sức đề kháng” cho thế trận lòng dân trên không gian mạng. Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác giáo dục, nâng cao nhận thức chính trị cho Nhân dân. Người chỉ rõ: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, phải có con người xã hội chủ nghĩa và có tư tưởng xã hội chủ nghĩa”. Trong cuộc chiến trên không gian mạng hiện nay, điều đó có nghĩa là phải xây dựng cho mỗi người dân “sức đề kháng” vững chắc trước các thông tin sai lệch, xuyên tạc.
Đặc biệt, cần tập trung nâng cao năng lực nhận diện thông tin sai lệch, kỹ năng ứng xử văn minh trên mạng xã hội, và tinh thần trách nhiệm khi tham gia không gian mạng. Công tác giáo dục cần được đổi mới cả về nội dung và hình thức, phải sinh động, gần gũi, phù hợp với từng đối tượng, nhất là thế hệ trẻ vốn là người dùng mạng xã hội tích cực. Việc kết hợp chặt chẽ giáo dục thường xuyên với các chuyên đề, sự kiện chính trị và các phong trào thi đua sẽ tạo ra chuyển biến thực chất, bền vững trong nhận thức và hành động của mỗi người dân.
Thứ hai, xây dựng hệ thống thông tin chính thống mạnh, hấp dẫn, lan tỏa rộng trên không gian mạng - tạo ra “thế trận thông tin” vững chắc. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, “thế trận” phải được xây dựng một cách chủ động, bài bản và toàn diện. Trên không gian mạng, điều đó có nghĩa là phải chủ động “chiếm lĩnh trận địa thông tin”, không chỉ phòng thủ, đối phó mà phải tấn công, lan tỏa thông tin tích cực, chính xác, hấp dẫn để định hướng dư luận.
Cần đầu tư xây dựng các kênh thông tin chính thống trên tất cả các nền tảng mạng xã hội phổ biến với nội dung phong phú, đa dạng, được sản xuất theo đúng xu hướng và thị hiếu của người dùng hiện đại. Các cơ quan báo chí, truyền thông cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ về phương thức sản xuất, định dạng nội dung, tập trung vào các sản phẩm multimedia (video ngắn, infographic, podcast...) phù hợp với thói quen tiêu thụ thông tin trên mạng xã hội. Phải xây dựng được đội ngũ “chiến sĩ thông tin” đông đảo, am hiểu công nghệ, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có năng lực sáng tạo nội dung chất lượng cao.
Đặc biệt, cần phát triển mạnh mẽ mạng lưới người có ảnh hưởng (influencer) tích cực trên mạng xã hội - đây chính là hình thức hiện đại của “lực lượng cốt cán” mà Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh trong xây dựng thế trận lòng dân. Khi những người có uy tín, có ảnh hưởng trong cộng đồng lên tiếng bảo vệ sự thật, bảo vệ Đảng và chế độ trên không gian mạng, tiếng nói của họ sẽ có tác động rất lớn đến dư luận xã hội, nhất là đối với giới trẻ. Đây là cách tiếp cận phù hợp với đặc thù của môi trường mạng xã hội, nơi mà thông tin lan truyền chủ yếu qua các mạng lưới tin tưởng cá nhân.
Thứ ba, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân - củng cố nền tảng kinh tế - xã hội cho thế trận lòng dân trên không gian mạng. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về việc phát triển kinh tế - xã hội là tiền đề vững chắc để xây dựng thế trận lòng dân, trong bối cảnh không gian mạng hiện nay, cần nhận thức rõ rằng: cuộc chiến chống lại thông tin xấu độc không thể tách rời cuộc chiến chống đói nghèo, bất bình đẳng, tham nhũng và những bất cập khác trong đời sống xã hội.
Cần thực hiện đồng bộ các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt chú trọng đến các vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo - những nơi vốn là “điểm nóng” mà kẻ thù thường nhắm tới để kích động, chia rẽ. Việc thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền, đảm bảo công bằng xã hội trong tiếp cận các dịch vụ cơ bản không chỉ là mục tiêu phát triển bền vững mà còn là giải pháp căn cơ để xây dựng thế trận lòng dân vững mạnh. Khi người dân ở mọi vùng miền đều được thụ hưởng thành quả của công cuộc đổi mới, họ sẽ có niềm tin vững chắc hơn vào sự lãnh đạo của Đảng, ít bị tác động hơn bởi những luận điệu xuyên tạc trên không gian mạng.
Thứ tư, đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị - nền tảng cốt lõi của thế trận lòng dân trong thời đại số. “Lòng dân” chỉ trở thành “thế trận” khi được một tổ chức đại diện cho lợi ích của dân tộc - đó chính là Đảng Cộng sản Việt Nam - quy tụ, phát huy cho mục tiêu chung. Để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng trên không gian mạng, vấn đề quan trọng hàng đầu vẫn là xây dựng và chỉnh đốn Đảng.
Cần tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Kết luận số 21-KL/TW ngày 25/10/2021 của Ban Chấp hành Trung ương về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, những vụ việc tham nhũng, tiêu cực được xử lý nghiêm minh, công khai, minh bạch không chỉ củng cố lòng tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, mà còn “tước bỏ” đi một phần quan trọng “vũ khí” mà kẻ thù thường xuyên khai thác, lợi dụng để chống phá trên không gian mạng.
Thứ năm, phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng - xây dựng thế trận lòng dân rộng khắp, vững chắc. Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Toàn dân là quân” trong chiến tranh nhân dân. Trong cuộc chiến bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng ngày nay, nguyên tắc đó vẫn còn nguyên giá trị và cần được vận dụng linh hoạt, sáng tạo.
Cần phát huy mạnh mẽ vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội như Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, các tổ chức nghề nghiệp, tôn giáo... trong việc tổ chức, vận động đoàn viên, hội viên tích cực tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng. Mạng lưới đông đảo, rộng khắp của các tổ chức này chính là lực lượng nòng cốt của thế trận lòng dân trên không gian mạng. Khi mỗi tổ chức đoàn thể trở thành một “binh chủng” tích cực trong cuộc chiến thông tin, khi mỗi đoàn viên, hội viên trở thành một “chiến sĩ thông tin” có trách nhiệm, thì thế trận lòng dân trên không gian mạng sẽ thực sự trở thành “trận địa toàn dân”.
Cần đặc biệt chú trọng phát huy vai trò của thế hệ trẻ - lực lượng đông đảo nhất, năng động nhất, và cũng là đối tượng bị các thế lực thù địch nhắm tới nhiều nhất trên không gian mạng. Tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cần phát huy vai trò xung kích, đi đầu trong việc tổ chức các phong trào, hoạt động, cuộc thi sáng tạo nội dung tích cực trên mạng xã hội, thu hút đông đảo thanh niên tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng với phương thức phù hợp với đặc điểm tâm lý, sở thích của lứa tuổi.
Thứ sáu, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tăng cường năng lực quản lý nhà nước về an ninh mạng và thông tin mạng. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, xây dựng thế trận lòng dân phải đi đôi với xây dựng pháp luật, kỷ cương. Trên không gian mạng, điều đó có nghĩa là phải có hành lang pháp lý đủ mạnh, đủ rõ ràng để ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi tung tin giả, xuyên tạc, kích động, chống phá.
Cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về an ninh mạng, quản lý thông tin trên mạng, đảm bảo tính đồng bộ, nhất quán và phù hợp với thực tiễn phát triển nhanh chóng của công nghệ. Cần đàm phán, đấu tranh buộc các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới phải tuân thủ pháp luật Việt Nam, gỡ bỏ các nội dung vi phạm, cung cấp thông tin về các tài khoản vi phạm pháp luật khi có yêu cầu. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong phát hiện, phân tích và xử lý thông tin sai lệch trên không gian mạng, xây dựng các hệ thống kiểm chứng thông tin (fact-checking) đáng tin cậy và dễ tiếp cận.
5. Kết luận
Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng “thế trận lòng dân” là di sản tư tưởng quý báu, có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, vượt thời gian. Trong giai đoạn hiện nay, khi không gian mạng đã trở thành một “chiến trường” quan trọng trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, việc vận dụng sáng tạo tư tưởng đó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Xây dựng thế trận lòng dân trên không gian mạng chính là hiện thực hóa tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện mới: khi “trận địa” là môi trường số, khi “vũ khí” là thông tin và tri thức, khi “chiến sĩ” là hàng chục triệu người Việt Nam có bản lĩnh chính trị vững vàng, có niềm tin vào Đảng và chế độ, có trách nhiệm với cộng đồng và Tổ quốc. Đây là cuộc chiến không tiếng súng, nhưng không kém phần quyết liệt, đòi hỏi sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị và toàn xã hội. Với quyết tâm chính trị cao, với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, với sự vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng thế trận lòng dân, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng rằng công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng sẽ ngày càng đạt được những kết quả tích cực hơn, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa phồn vinh, hạnh phúc.
Tài liệu tham khảo
Nguyễn Mạnh Hưởng. Tư tưởng Hồ Chí Minh về giữ nước từ khi nước chưa lâm nguy. H. NXB Quân đội nhân dân, 2015.
Bùi Văn Nam. Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát huy sức mạnh nhân dân trong xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2018.
Vũ Văn Nhiên. Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh về “lấy nhỏ thắng lớn, lấy ít địch nhiều” và sự vận dụng của Đảng ta. H. NXB Quân đội nhân dân, 2010.
Viện Khoa học xã hội nhân văn quân sự. Tư tưởng Hồ Chí Minh về dựng nước đi đôi với giữ nước. H. NXB Quân đội nhân dân, 2004.
Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I, II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2021.
Nguyễn Phú Trọng. Quyết tâm ngăn chặn và đẩy lùi tham nhũng. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2019.
Lê Văn Quang. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng - Vấn đề lý luận và thực tiễn. H. NXB Quân đội nhân dân, 2022.
Nguyễn Thanh Tuấn. Đấu tranh chống “diễn biến hòa bình” trên không gian mạng trong tình hình mới. Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 7, 2023.