XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG PHÒNG CHỐNG TÁC HẠI CỦA THUỐC LÁ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Lê Trường Hận
Trường Đại học Nam Cần Thơ

Nhận bài ngày 02/02/2026. Sửa chữa xong 12/03/2026. Duyệt đăng 16/03/2026.                                           
Abstract
In recent years, the penalties of administrative violations in preventing tobacco harm has initially shown certain improvements. However, currently there are still many difficulties and challenges. With the desire to deploy penalties for administrative violations to bring high efficiency in preventing tobacco harm, this article focuses on clarifying the current situation and some practical issues along with recommendations in handling penalties for administrative violations in preventing tobacco harm.
Keywords: Penalties for administrative violations, tobacco harm.

1. Đặt vấn đề
Ai cũng biết hút thuốc lá có hại cho sức khỏe, tuy nhiên không phải ai trong chúng ta cũng hiểu hết những tác hại cần phải đối mặt khi hút thuốc. Thực tế cho thấy, hút thuốc lá, hay sống chung với người hút thuốc, hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc, hít khói thuốc qua phổi ngấm vào máu, tích luỹ lâu ngày trở thành nguyên nhân gây bệnh và tử vong của rất nhiều bệnh, như: bệnh ung thư, tim mạch, viêm nhiễm đường hô hấp gây tổn thương trong lòng mạch máu… Do đó, việc phòng chống tác hại của thuốc lá là vô cùng cấp thiết. Để đáp ứng được mục tiêu phòng chống tác hại của thuốc lá cần thực hiện đồng loạt nhiều biện pháp, chế tài xử lý. Một trong những biện pháp, chế tài xử lý có tính chất răn đe là xử phạt vi phạm hành chính trong phòng chống tác hại của thuốc lá. 
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Tác hại của thuốc lá
Hút thuốc lá là nguyên nhân của 25 căn bệnh và gây ra 90% các trường hợp ung thư phổi, 75% các trường hợp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, 25% các trường hợp bệnh tim thiếu máu cục bộ. Theo ước tính ở Hoa Kỳ, hút thuốc lá là nguyên nhân gây ra 30% các trường hợp tử vong do bệnh ung thư. Trong thế kỷ 20, đã có 100 triệu người chết do các bệnh liên quan đến hút thuốc lá. Mỗi năm, thế giới có khoảng 6 triệu ca tử vong do các bệnh liên quan đến hút thuốc lá, trong đó có 600.000 người chết do các bệnh gây ra bởi sự phơi nhiễm với khói thuốc lá thụ động (hút thuốc thụ động). Tổ chức Y tế Thế giới dự báo, nếu không có các biện pháp ngăn chặn kịp thời thì trong Thế kỷ 21, tổng số người bị tử vong do những căn bệnh do thuốc lá gây ra sẽ lên tới 1 tỷ người. Theo tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm tại Việt Nam có khoảng 40.000 người tử vong vì các bệnh do sử dụng thuốc lá. Con số này sẽ tăng lên thành 70.000 ca/năm vào năm 2030 nếu các biện pháp phòng chống tác hại thuốc lá không được thực hiện kịp thời [1].
Việt Nam đang nằm trong số 15 nước có số người hút thuốc lá cao nhất thế giới với khoảng 15,3 triệu người hút và 33 triệu người bị ảnh hưởng do hít khói thuốc thụ động. Qua phân tích cho thấy, trong khói thuốc lá chứa 7000 hoá chất, trong đó có 69 hoá chất là nguyên nhân gây ung thư, nguy hiểm nhất là chất hắc ín, Nicotin, chất gây nghiện, chất gây độc tế bào, đột biến gen... Khi hút thuốc lá một số hoạt chất tác động trực tiếp trên niêm mạc đường hô hấp, phần lớn các chất trong khói thuốc qua phổi ngấm vào máu, tích luỹ lâu ngày trở thành điều kiện và nguyên nhân gây nên các bệnh [2].
Điều đáng quan tâm là tác hại của thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người  hút thuốc trực tiếp mà còn ảnh hưởng cả người hút thuốc thụ động (hít khói thuốc lá thụ động). Tác hại đối với người hút thuốc lá thụ động không kém gì so với người hút thuốc lá trực tiếp. Hút thuốc thụ động luôn gây tác hại cho mọi người, đặc biệt cho trẻ em. Theo thống kê, hàng năm trên thế giới có khoảng 600.000 người tử vong do hút thuốc thụ động.
Công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trên phạm vi quốc tế trong 20 năm gần đây về ảnh hưởng của khói thuốc lá thụ động đã chỉ ra rằng: Người thường xuyên hít phải khói thuốc tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành lên 25-30%, mắc bệnh phổi lên 20-30% và tăng nguy cơ đột quỵ lên 82%. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thường xuyên hít phải khói thuốc lá sẽ làm tăng tỷ lệ viêm đường hô hấp. Phụ nữ mang thai hít phải khói thuốc lá trong quá trình mang thai có thể gây biến đổi sự phát triển của bào thai, dễ sảy thai, đẻ non hoặc sinh con nhẹ cân [3].
Với tác hại mà khói thuốc lá gây ra cho mọi người như đã trình bầy ở trên thì việc phòng chống tác hại của thuốc lá cần được sự trung tay của cả cộng đồng. Để bảo vệ sức khỏe cho những người thân trong gia đình, cộng đồng, xã hội khỏi tác hại của thuốc lá, cách duy nhất là xây dựng môi trường không khói thuốc. Do vậy, việc xử phạt vi phạm hành chính trong phòng chống tác hại của thuốc lá ở Việt Nam hiện nay cần được triển khai tích cực, hiệu quả. 
2.2. Thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong phòng chống tác hại của thuốc lá ở Việt Nam
2.2.1. Quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong phòng chống tác hại của thuốc lá ở Việt Nam
Để bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng nói chung, những người không hút thuốc lá bị ảnh hưởng của khói thuốc nói riêng, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong phòng chống tác hại của thuốc lá, điển hình như: 
-  Chính phủ đã ban hành Nghị định 45/2005 NĐ-CP, ngày 06/4/2005 quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực Y tế, theo đó sẽ phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đối với một trong các hành vi như hút thuốc lá, thuốc lào ở nơi công cộng như: rạp hát, rạp chiếu phim, phòng họp, phòng làm việc, bệnh viện, thư viện, phòng đợi của nhà ga, bến xe, sân bay, bến cảng, trên các phương tiện giao thông công cộng hoặc ở những nơi công cộng khác có quy định cấm.
- Quốc hội đã ban hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá ngày 18/6/2012 và có hiệu lực từ ngày 01/5/2013. Trong đó, Điều 31, Điều 32 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá qui định về xử lý vi phạm pháp luật về phòng, chống tác hại thuốc lá.
- Quốc hội ban hành Luật Xử lý vi phạm hành chính ngày 20/6/ 2012, có hiệu lực kể từ ngày 01/7/2013. Luật này quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính.
- Ngày 14/11/2013 Chính phủ ban hành Nghị định 176/2013/NĐ-CP quy định xử phạt hành vi hút thuốc lá ở những nơi bị cấm, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. 
- Ngày 28/9/2020 Chính phủ ban hành Nghị định số 117/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, một số nội dung quy định xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến thuốc lá. 
 Điều 25 Nghị định số 117/2020/NĐ-CP quy định việc vi phạm về địa điểm cấm hút thuốc lá: cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm. 
Tại Điều 29, Nghị định 117/2020/NĐ-CP, điểm mới so với Nghị định 176/2013/NĐ-CP bao gồm: mức độ xử phạt hành vi hút thuốc lá của người chưa đủ 18 tuổi từ 200 – 500 nghìn đồng (Nghị định 176/2013/NĐ-CP xử phạt từ 100-300 nghìn đồng). Xử phạt vi phạm hành chính từ 500 nghìn đồng đến 1 triệu đồng đối với hành vi sử dụng người chưa đủ 18 tuổi mua thuốc lá mà trước đó tại Nghị định 176/2013/NĐ-CP không quy định.
Đồng thời, Nghị định 117/2020/NĐ-CP cũng quy định về mức phạt tiền đối với hành vi bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi như sau: Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi không có biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi tại điểm bán của đại lý bán buôn, đại lý bán lẻ thuốc lá. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000đồng đối với một trong các hành vi bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.
-  Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính (Luật số 67/2020/QH14) được Quốc hội khóa XIV, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 13/11/2020, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2022. Khoản 2 Điều 1 Luật số 67 sửa đổi, bổ sung như sau: “…Nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì mỗi người vi phạm đều bị xử phạt về hành vi vi phạm hành chính đó. Một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính hoặc vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm, trừ trường hợp hành vi vi phạm hành chính nhiều lần được Chính phủ quy định là tình tiết tăng nặng”. 
Các văn bản quy phạm pháp luật trên là căn cứ, là cơ sở cho việc xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến thuốc lá và xử phạt vi phạm hành chính trong phòng, chống tác hại thuốc lá ở nước ta.
 2.2.2. Thực tiễn triển khai xử phạt vi phạm hành chính trong phòng chống tác hại của thuốc lá ở Việt Nam
Trên cơ sở các văn bản quy định xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến thuốc lá nói chung, xử phạt vi phạm hành chính trong phòng, chống tác hại thuốc lá nói riêng, việc triển khai phòng, chống tác hại thuốc lá ở nước ta bước đầu đã có những khởi sắc nhất định. “Với những nỗ lực đáng ghi nhận từ nhiều cơ quan, tổ chức có trách nhiệm, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sau hơn 10 năm áp dụng, thi hành đã mang đến nhiều kết quả tích cực trên phạm vi cả nước. Tỉ lệ sử dụng hút thuốc lá chung năm 2020 giảm 0,8 % so với năm 2015, nhận thức của người dân về phòng, chống tác hại của thuốc lá được nâng lên; việc tổ chức địa điểm không hút thuốc lá, mô hình không khói thuốc đã được thực hiện rộng rãi ở nhiều nơi trên cả nước góp phần giảm cầu thuốc lá, giảm tác hại thuốc lá, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân” [4].
Tuy nhiên, sau hơn 11 năm đi vào cuộc sống, việc triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá vẫn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Cho dù các Bộ, ngành, địa phương luôn hưởng ứng nhiệt tình, tích cực đưa Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá vào cuộc sống, nhưng tính nghiêm minh và chế tài xử lý vẫn còn tồn tại nhiều bất cập, đặc biệt đối với hành vi hút thuốc lá nơi công cộng.
Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã quy định cơ sở y tế là nơi cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và cả khuôn viên, song tại các bệnh viện, trung tâm y tế dù có biển cảnh báo “cấm hút thuốc lá” thì tình trạng bệnh nhân, người nhà bệnh nhân ngang nhiên hút thuốc vẫn xảy ra. Khi bị nhắc nhở, một số người tìm sang khu vực khác khuất tầm nhìn để tiếp tục hút thuốc, hoặc hút trở lại sau khi nhân viên đi khỏi. Tương tự, các điểm công cộng như nhà ga, bến tầu, bến xe, công viên, trường học… thì tình trạng hút thuốc lá vẫn diễn ra thường xuyên, phổ biến. Nơi đây cũng chủ yếu dừng ở việc tuyên truyền, giải thích, nhắc nhở, chứ không có quyền xử phạt hành chính, vì vậy việc răn đe người hút thuốc chưa hiệu quả. 
Sự việc đáng tiếc xảy ra tại lễ khai giảng năm học 2023-2024 (ngày 5/9/2023), Trường Tiểu học Yên Phú, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa đã chuẩn bị 2 chùm bóng bay để 2 bên cánh gà. Cuối buổi lễ, học sinh đi về lớp để học, một số em và phụ huynh lên khán đài lấy bóng bay chơi, cùng lúc đó thầy L.H.C. (giáo viên nhà trường) đi qua, trên tay cầm thuốc lá, không may đụng phải khiến bóng bay phát nổ. Vụ nổ đã làm 10 học sinh bị bỏng nhẹ [5]. Đây là minh chứng cho việc chưa nghiêm túc  thực hiện phòng chống tác hại của thuốc lá tại trường học.
Các trường chuyên nghiệp, đại học, cao đẳng chỉ cấm hút thuốc lá trong nhà nên vẫn còn tình trạng sử dụng thuốc lá tại các khu vực ban công, hành lang, cầu thang, căng tin... Ở quán ăn, nhà hàng, khu du lịch vui chơi giải trí thì việc thực hiện môi trường không khói thuốc là vô cùng khó. 
Thực tế cho thấy tình trạng bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi vẫn diễn ra công khai, khó kiểm soát. Đặc biệt thuốc lá thế hệ mới rao bán tràn lan trên mạng xã hội, hình dáng bắt mắt, được giới trẻ ưa chuộng, càng khó khăn hơn trong việc kiểm soát loại thuốc lá thế hệ mới này.
Hiện nay, việc hút thuốc lá nơi công cộng vẫn rất phổ biến, hành vi này diễn ra nhanh, bất chợt trong thời gian ngắn. Trong khi đó, nguồn nhận lực để thực hiện giám sát, nhắc nhở còn vô cùng hạn chế, đồng thời không có quyền xử phạt. Do đó, không răn đe được người hút thuốc. Bên cạnh đó, một bộ phận công chức, viên chức cũng chưa thực sự ý thức trong việc chấp hành quy định này. Đây là một trong các rào cản khi thực thi Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá cũng như xử phạt vi phạm hành chính ở những địa điểm cấm hút thuốc lá.
Ông Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá thừa nhận, hiện nay công tác kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính về Phòng, chống tác hại của thuốc lá thuốc lá còn gặp rất nhiều khó khăn. Điển hình là lực lượng thanh tra hiện nay còn mỏng, trong khi ý thức tuân thủ các quy định cấm hút thuốc của nhiều người còn hạn chế. Mặt khác, thuốc lá là sản phẩm gây nghiện, lại được bày bán khắp nơi là một nguyên nhân làm gia tăng việc hút thuốc ngay cả tại những nơi có quy định cấm. Bên cạnh đó, hành vi hút thuốc xảy ra nhanh, các lực lượng chức năng khó khăn trong việc xác định vi phạm nếu không có các thiết bị nghiệp vụ được phép sử dụng làm cơ sở cho việc xử phạt (phạt nguội) [6].
Gần đây nhất, Nghị định số 117/NĐ-CP ngày 28/9/2020 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, trong đó có các quy định về phòng chống tác hại thuốc lá, cá nhân hút thuốc lá ở nơi công cộng, như trong rạp chiếu phim, bệnh viện, thư viện, phòng chờ của nhà ga, trên các phương tiện giao thông công cộng… có quy định cấm hút thuốc sẽ bị xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đến 500.000đ… Tuy nhiên, nhiều người dân vẫn hút thuốc lá ở những nơi không được phép. Và thực tế, các cán bộ quản lý tại những địa điểm này cũng chỉ có trách nhiệm nhắc nhở người dân, chứ không có thẩm quyền xử phạt người có hành vi hút thuốc lá nơi đây.
Tóm lại, cho dù xử phạt vi phạm hành chính trong phòng, chống tác hại thuốc lá đã được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật nhưng hầu như việc thực hiện quy định xử phạt vi phạm nhìn chung chưa được thực hiện triệt để, đặc biệt xử phạt vi phạm hành chính trong phòng, chống tác hại thuốc lá rất khó thực hiện.  
2.3. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong phòng chống tác hại của thuốc lá ở Việt Nam hiện nay
2.3.1. Một số vấn đề đặt ra
Theo quy định của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá và nghị định liên quan, lực lượng xử lý ở địa phương chỉ Chủ tịch uỷ ban nhân dân các cấp, thanh tra, công an mới có thẩm quyền xử phạt. Trong khi đó, lực lượng này rất mỏng, kiêm nhiệm nhiều công việc, nên không thể thường xuyên theo dõi, xử phạt được. Bên cạnh đó, lực lượng thanh tra chuyên ngành y tế và ủỷ ban nhân dân các cấp là những đơn vị có thẩm quyền xử phạt người hút thuốc lá nơi công cộng, nhưng với lực lượng thanh tra y tế ít ỏi hiện nay, việc xử lý các trường hợp vi phạm là điều vô cùng nan giải. Cùng với đó, chính quyền cấp xã, phường gần như buông lỏng công tác kiểm tra, tiến hành xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền phân cấp. Việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện phòng chống tác hại thuốc lá ở một số địa phương chưa thực sự được quan tâm. 
 Vẫn còn một số cơ quan chưa thường xuyên tổ chức nhắc nhở, tuyên truyền cho nhân viên của mình cũng như người dân không hút thuốc lá tại nơi làm việc. Bên cạnh đó nhiều trường hợp đã nhận thức rõ tác hại của hút thuốc lá đối với sức khỏe bản thân, gia đình, cộng đồng nhưng chưa quyết tâm bỏ thuốc. Đặc biệt không ít cơ quan, đơn vị chức năng thiếu lực lượng làm nhiệm vụ kiểm tra để xử phạt vi phạm hành chính nên chưa xử lý kịp thời đối với những hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá.
 Một vấn đề nữa cần phải quan tâm là hiện nay nhiều người tiếp cận với các loại thuốc lá thế hệ mới,  loại thuốc lá mới này không thể quản lý được nếu như áp dụng cách tiếp cận truyền thống. Do đó, xử lý thuốc lá thế hệ mới tương đối khó khăn, đặc biệt xử phạt vi phạm hành chính càng khó khăn hơn, cần xây dựng một hành lang pháp lý riêng cho các dòng sản phẩm này.
 2.3.2. Một số kiến nghị
- Cần sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện pháp luật: Cần nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho phù hợp với bối cảnh xã hội hiện nay. Trong đó quy định cụ thể, rõ ràng về quản lý, phòng chống tác hại của thuốc lá thế hệ mới và xử phạt vi phạm hành chính trong phòng chống tác hại của thuốc lá; kiên quyết không cho phép sản xuất, kinh doanh và lưu hành các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Việt Nam.
Ở nước ta, việc mua bán, tiếp cận các sản phẩm thuốc lá tương đối dễ dàng,  các sản phẩm này có nơi được bày bán lén lút, có nơi bày bán công khai trong cộng đồng, giá thành rẻ… Với thuốc lá điện tử thì bày bán tràn lan trên mạng xã hội, có nhiều kiểu dáng nhỏ gọn bắt mắt, thậm chí có hình dạng ngộ nghĩnh, đáng yêu giống các vật dụng hàng ngày... được giới trẻ ưa chuộng và rất dễ dàng che dấu người thân, gia đình, thấy cô, nhà trường mà luật chưa cập nhật. Do đó luật pháp cần sửa đổi, bổ sung, quan tâm, chú trọng ngay vấn đề này.
Để tăng cường hiệu quả của công tác kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính về phòng chống tác hại thuốc lá, nên chăng bổ sung quy định thí điểm thực hiện việc sử dụng các phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện và xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về địa điểm cấm hút thuốc lá trong các văn bản pháp luật liên quan.
Để triển khai nghiêm túc, quyết liệt chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong phòng chống tác hại của thuốc lá, cần sửa đổi một số quy định cứng nhắc về xử phạt hút thuốc lá nơi công cộng, theo đó cho phép cơ quan chức năng lập biên bản và xử phạt tại chỗ các hành vi vi phạm để người dân “không dám, không thể” hút thuốc lá nơi công cộng
- Nâng cao hiệu quả công tác xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến hút thuốc lá: Rất cần việc đầu tư phương tiện kỹ thuật hiện đại, như: camera, máy chụp ảnh, máy quay phim, máy ghi hình lắp đặt cố định tại những nơi thường xuyên xảy ra việc vi phạm hút thuốc lá... nhằm phục vụ cho lực lượng thực thi công vụ khi tác nghiệp. Nếu có sự hỗ trợ của các phương tiện nghiệp vụ kỹ thuật hiện đại này thì việc chứng minh các vi phạm của cá nhân, tổ chức sẽ trở nên thuận lợi, minh bạch hơn. Trên cơ sở đó, chủ thể làm công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát sẽ nhanh chóng phát hiện ra các vi phạm để kịp thời xử lý nghiêm minh, xử lý vi phạm hành chính.
3. Kết luận
Tác hại của thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người  hút thuốc trực tiếp mà còn ảnh hưởng cả người hít khói thuốc lá thụ động. Để bảo vệ sức khỏe cho mọi người, đặc biệt những người không hút thuốc lá bị ảnh hưởng bởi khói thuốc, Nhà nước đã có nhiều biện pháp để ngăn ngừa, trong đó xử phạt vi phạm hành chính là một trong những chế tài xử lý có tính chất răn đe. Mặc dù đã có nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan xử phạt vi phạm hành chính trong phòng, chống tác hại thuốc lá được ban hành,  nhưng thực tế việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này còn nhiều hạn chế, rất khó thực hiện. Với mong muốn triển khai xử phạt vi phạm hành chính đem lại hiệu quả cao trong phòng, chống tác hại thuốc lá, thiết nghĩ cần thực hiện đồng loạt các kiến nghị trên.

Tài liệu tham khảo
[1] Trạm Y tế Phường Linh Tây (2019). Phòng chống tác hại của thuốc lá. nguồn: https://tytphuonglinhtay.medinet.gov.vn/giao-duc-suc-khoe/phong-chong-tac-hai-cua-thuoc-la-cmobile8145-19189.aspx, truy cập ngày 5/4/2024.
[2] Trần Thị Thuận (2024). Tác hại của hút thuốc lá. nguồn: https://bvdkbacninh.vn/tin-tuc/y-te-tinh/tac-hai-cua-viec-hut-thuoc-la-3291, truy cập ngày 10/4/2024.
[3] Lê Văn Sua (2016). Bất cập trong xử phạt hành chính hành vi hút thuốc lá nơi quy định cấm và kiến nghị. nguồn: https://moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/nghien-cuu-trao-doi.aspx?ItemID=1931, truy cập ngày 17/4/2024.
[4] Hồ Hương (2023). Cần tăng cường biện pháp xử phạt vi phạm luật phòng chống tác hại của thuốc lá. nguồn: https://quochoi.vn/hoatdongcuaquochoi/cackyhopquochoi/quochoikhoaXIII/Pages/danh-sach-ky-hop.aspx?ItemID=74730&CategoryId=0, truy cập ngày 20/4/2024.
[5] Trần Lê (2023). Bóng bay phát nổ khiến 10 học sinh bị bỏng: Do thầy giáo hút thuốc lá. nguồn: https://dantri.com.vn/giao-duc/bong-bay-khai-giang-no-do-thay-giao-hut-thuoc-la-khien-10-hoc-sinh-bi-bong-20230905135419238.htm, truy cập ngày 25/4/2024
[6] Phương Linh (2021). Khó khăn trong xử phạt hành vi hút thuốc lá nơi công cộng. nguồn: https://thainguyen.gov.vn/tin-tuc-hoat-ong/-/asset_publisher/L0n17VJXU23O/content/kho-khan-trong-xu-phat-hanh-vi-hut-thuoc-la-noi-cong-cong?inheritRedirect=true, truy cập ngày 30/4/2024.