BÙI THỊ MINH
Khoa Ngoại Ngữ - Trường Đại học Điện Lực
Abstract
In the context of digital transformation in education, the integration of artificial intelligence (AI) into foreign language teaching and learning has become increasingly prevalent. This study examines both the positive and negative impacts of ChatGPT on the development of English writing skills among non-English major students at Electric Power University. The research employs document analysis combined with a practical survey to evaluate the extent of ChatGPT’s influence on students’ learning processes. The findings indicate that ChatGPT effectively supports grammar improvement, vocabulary expansion, idea organization, and learner autonomy. However, excessive reliance on the tool may lead to dependency, reduced independent thinking, and potential risks related to academic integrity. Based on these findings, the study proposes several recommendations for the effective integration of ChatGPT into English language teaching and learning at the tertiary level.
Keywords: ChatGPT, English writing skills, non-English major students, artificial intelligence, higher education.
1. Đặt vấn đề
Trong những năm gần đây, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhiều lĩnh vực, đặc biệt là giáo dục. Trong số các công cụ AI, ChatGPT đã nổi lên như một trợ lý đắc lực có thể hỗ trợ việc học ngôn ngữ, đặc biệt là trong việc phát triển kỹ năng viết. Đối với sinh viên không chuyên tiếng Anh, viết tiếng Anh thường là một thách thức do hạn chế về vốn từ vựng, kiến thức ngữ pháp và cơ hội thực hành viết. Vì vậy, việc sử dụng các công cụ AI như ChatGPT có thể mang lại sự hỗ trợ hữu ích trong việc cải thiện khả năng viết. Tại Trường Đại học Điện lực, nơi phần lớn sinh viên không chuyên tiếng Anh, việc nghiên cứu hiệu quả của ChatGPT trong việc nâng cao kỹ năng viết tiếng Anh trở nên ngày càng quan trọng. Việc hiểu rõ tác động của ChatGPT đối với sự phát triển kỹ năng viết của sinh viên có thể giúp giảng viên ứng dụng công nghệ hiệu quả hơn trong giảng dạy và học tập tiếng Anh.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Kỹ năng viết trong học ngoại ngữ
Kỹ năng viết được xem là một trong những kỹ năng quan trọng trong quá trình học ngoại ngữ. Viết không chỉ yêu cầu người học sử dụng đúng ngữ pháp và từ vựng mà còn đòi hỏi khả năng tổ chức ý tưởng và lập luận logic để truyền đạt thông tin một cách rõ ràng và hiệu quả. Theo Jack C. Richards và Willy A. Renandya (2002), viết là một quá trình phức tạp bao gồm nhiều giai đoạn như hình thành ý tưởng, lập dàn ý, viết bản nháp và chỉnh sửa. Đối với người học tiếng Anh như một ngoại ngữ, việc phát triển kỹ năng viết đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố kiến thức ngôn ngữ và nâng cao khả năng giao tiếp học thuật. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy sinh viên không chuyên tiếng Anh thường gặp khó khăn trong việc viết do hạn chế về vốn từ vựng, kiến thức ngữ pháp và kinh nghiệm viết học thuật (Hyland, 2003).
2.2. Ứng dụng công nghệ trong việc học ngoại ngữ
Sự phát triển của công nghệ thông tin đã tạo ra nhiều cơ hội mới cho việc giảng dạy và học tập ngoại ngữ. Theo Chapelle (2001), việc tích hợp công nghệ vào giảng dạy ngoại ngữ giúp người học có thêm nhiều cơ hội thực hành và tương tác với ngôn ngữ. Các công cụ hỗ trợ viết như phần mềm kiểm tra ngữ pháp, từ điển trực tuyến và các nền tảng học tập số đã góp phần nâng cao khả năng viết của người học.
Bên cạnh đó, Godwin-Jones (2018) cho rằng công nghệ số không chỉ giúp người học tiếp cận nguồn tài liệu phong phú mà còn tạo ra môi trường học tập linh hoạt, cho phép người học phát triển kỹ năng ngôn ngữ một cách chủ động. Việc ứng dụng công nghệ trong học ngoại ngữ vì vậy ngày càng được xem là một yếu tố quan trọng trong giáo dục hiện đại.
2.3. Vai trò của ChatGPT đối với việc phát triển kỹ năng viết tiếng Anh
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong giáo dục, nhiều công cụ hỗ trợ học tập đã góp phần nâng cao hiệu quả của việc học ngoại ngữ, đặc biệt là trong lĩnh vực phát triển kỹ năng viết. Trong số đó, ChatGPT được xem là một công cụ tiềm năng giúp người học cải thiện khả năng viết thông qua việc cung cấp phản hồi ngôn ngữ, gợi ý ý tưởng và hỗ trợ chỉnh sửa văn bản. Theo Kasneci và cộng sự (2023), các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT có khả năng hỗ trợ người học trong quá trình viết bằng cách cung cấp phản hồi tức thì và đề xuất các cách diễn đạt phù hợp. Điều này góp phần tạo ra một môi trường học tập tương tác và hỗ trợ quá trình tự học của sinh viên.
Trước hết, ChatGPT có thể giúp nâng cao độ chính xác về ngôn ngữ trong bài viết tiếng Anh. Công cụ này có khả năng phát hiện và chỉnh sửa các lỗi liên quan đến ngữ pháp, chính tả, dấu câu và cấu trúc câu một cách nhanh chóng. Không chỉ dừng lại ở việc sửa lỗi, ChatGPT còn có thể cung cấp giải thích về cách sử dụng đúng của các cấu trúc ngôn ngữ. Theo Dwivedi và cộng sự (2023), các công cụ AI trong xử lý ngôn ngữ tự nhiên có thể hỗ trợ người học nhận diện lỗi và cải thiện độ chính xác trong việc sử dụng ngôn ngữ. Điều này đặc biệt hữu ích đối với sinh viên không chuyên tiếng Anh, những người thường gặp khó khăn với các cấu trúc ngữ pháp phức tạp như thì, mệnh đề quan hệ hay câu điều kiện.
Bên cạnh đó, ChatGPT còn hỗ trợ mở rộng vốn từ vựng và cải thiện cách diễn đạt học thuật trong bài viết. Thông qua việc đề xuất các từ đồng nghĩa, cụm từ học thuật và các cách diễn đạt tự nhiên hơn, công cụ này giúp người học tránh tình trạng lặp từ và nâng cao tính học thuật của bài viết. Theo Hyland (2003), việc tiếp cận với các mẫu câu và cấu trúc học thuật đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kỹ năng viết của người học ngoại ngữ. Nhờ khả năng cung cấp các ví dụ và gợi ý về cách diễn đạt, ChatGPT có thể giúp sinh viên hình thành thói quen sử dụng các cấu trúc ngôn ngữ phù hợp trong các bài viết học thuật.
Ngoài ra, ChatGPT còn hỗ trợ người học trong việc tổ chức và phát triển ý tưởng khi viết. Một trong những khó khăn phổ biến của sinh viên là thiếu kỹ năng lập dàn ý và triển khai luận điểm một cách logic. ChatGPT có thể gợi ý cấu trúc bài viết, bao gồm phần mở bài, thân bài và kết luận, đồng thời hỗ trợ xây dựng câu chủ đề và phát triển các luận cứ liên quan. Theo Harmer (2004), việc tổ chức ý tưởng rõ ràng và logic là yếu tố quan trọng giúp nâng cao tính mạch lạc (coherence) và liên kết (cohesion) trong bài viết tiếng Anh.
Một lợi ích đáng chú ý khác của ChatGPT là khả năng cung cấp phản hồi tức thì, từ đó thúc đẩy quá trình tự học của sinh viên. Khác với phương pháp truyền thống, trong đó người học phải chờ đợi phản hồi từ giảng viên, ChatGPT cho phép sinh viên nhận được phản hồi ngay lập tức và chỉnh sửa bài viết nhiều lần trong thời gian ngắn. Theo Holmes, Bialik và Fadel (2019), các hệ thống AI trong giáo dục có thể hỗ trợ quá trình học tập cá nhân hóa và khuyến khích người học phát triển khả năng tự điều chỉnh trong học tập.
Bên cạnh những lợi ích về mặt học thuật, ChatGPT còn có thể giúp giảm bớt sự lo lắng khi viết tiếng Anh và tăng động lực học tập của sinh viên. Nhiều sinh viên không chuyên thường cảm thấy thiếu tự tin khi viết bằng tiếng Anh do sợ mắc lỗi. Việc sử dụng một công cụ hỗ trợ như ChatGPT giúp người học thử nghiệm ý tưởng và cải thiện bài viết trong môi trường ít áp lực hơn. Điều này có thể góp phần nâng cao sự tự tin và mức độ tham gia của sinh viên trong quá trình học viết.
Tóm lại, thông qua việc cung cấp phản hồi ngôn ngữ, gợi ý cách diễn đạt và hỗ trợ tổ chức ý tưởng, ChatGPT có thể đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ hiệu quả trong việc phát triển kỹ năng viết tiếng Anh của sinh viên không chuyên. Tuy nhiên, việc sử dụng công cụ này cần được kết hợp với hướng dẫn phù hợp từ giảng viên nhằm đảm bảo người học vẫn phát triển được khả năng tư duy và viết độc lập.
2.4. Ảnh hưởng tiêu cực của ChatGPT đối với việc phát triển kỹ năng viết tiếng Anh
Bên cạnh những lợi ích đáng kể, việc sử dụng ChatGPT trong quá trình học viết tiếng Anh cũng tiềm ẩn một số tác động tiêu cực nếu không được sử dụng một cách hợp lý. Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy việc phụ thuộc quá mức vào các công cụ trí tuệ nhân tạo có thể ảnh hưởng đến sự phát triển kỹ năng học thuật và khả năng tư duy độc lập của người học (Dwivedi et al., 2023). Vì vậy, việc xem xét những hạn chế của ChatGPT là cần thiết nhằm đánh giá toàn diện vai trò của công cụ này trong giáo dục.
Trước hết, việc sử dụng ChatGPT có thể dẫn đến nguy cơ hình thành sự phụ thuộc vào công cụ. Khi sinh viên thường xuyên sử dụng ChatGPT để tạo nội dung hoàn chỉnh thay vì tự phát triển ý tưởng, khả năng tư duy độc lập và lập luận học thuật có thể bị suy giảm. Theo Cotton, Cotton và Shipway (2023), sự phụ thuộc vào các công cụ AI trong học tập có thể khiến người học trở nên thụ động và ít tham gia vào quá trình tư duy cần thiết để xây dựng lập luận. Trong bối cảnh học viết, nếu sinh viên nhập trực tiếp đề bài vào ChatGPT và sử dụng nội dung được tạo ra mà không tự xây dựng dàn ý hoặc phát triển luận điểm, họ sẽ ít có cơ hội rèn luyện kỹ năng phân tích và phản biện – những yếu tố cốt lõi của viết học thuật.
Thứ hai, việc sử dụng ChatGPT có thể làm hạn chế quá trình tự chỉnh sửa và tự đánh giá trong học viết. Kỹ năng viết hiệu quả không chỉ liên quan đến sản phẩm cuối cùng mà còn bao gồm khả năng phát hiện và điều chỉnh lỗi trong quá trình viết. Tuy nhiên, nếu sinh viên thường xuyên dựa vào ChatGPT để phát hiện và sửa lỗi ngữ pháp hoặc cấu trúc câu ngay lập tức, họ có thể mất đi cơ hội tự nhận diện và ghi nhớ các quy tắc ngôn ngữ. Theo Hyland (2003), quá trình tự chỉnh sửa và phản hồi là một phần quan trọng trong việc phát triển năng lực viết của người học ngoại ngữ. Việc giảm thiểu cơ hội tự phát hiện lỗi có thể làm chậm quá trình tích lũy kinh nghiệm ngôn ngữ và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của kỹ năng viết.
Một vấn đề đáng chú ý khác là thách thức đối với tính trung thực học thuật. Việc sử dụng nội dung do AI tạo ra mà không có sự điều chỉnh hoặc ghi nhận nguồn phù hợp có thể dẫn đến các vấn đề liên quan đến đạo văn và gian lận học thuật. Theo Kasneci và cộng sự (2023), sự phát triển của các mô hình ngôn ngữ lớn đã làm dấy lên nhiều lo ngại về việc sinh viên sử dụng AI để tạo ra bài viết hoàn chỉnh mà không tham gia vào quá trình viết thực sự. Điều này có thể làm sai lệch quá trình đánh giá năng lực học thuật của sinh viên và ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo trong môi trường giáo dục.
Ngoài ra, ChatGPT đôi khi có thể cung cấp thông tin chưa hoàn toàn chính xác hoặc chưa phù hợp với bối cảnh cụ thể. Mặc dù công cụ này có khả năng tạo ra các đoạn văn mạch lạc và có cấu trúc tốt, nội dung được tạo ra đôi khi mang tính khái quát cao hoặc thiếu sự liên hệ với bối cảnh thực tế. Theo OpenAI (2023), các mô hình ngôn ngữ có thể tạo ra những thông tin có vẻ hợp lý nhưng không phải lúc nào cũng chính xác hoặc phù hợp với ngữ cảnh cụ thể. Nếu sinh viên thiếu kỹ năng đánh giá và chọn lọc thông tin, họ có thể sử dụng những nhận định chưa chính xác hoặc thiếu chiều sâu trong bài viết của mình.
Bên cạnh đó, việc sử dụng ChatGPT cũng có thể làm giảm mức độ tương tác học thuật trực tiếp giữa sinh viên và giảng viên. Trong quá trình học viết, phản hồi từ giảng viên không chỉ giúp sửa lỗi mà còn cung cấp hướng dẫn mang tính sư phạm, kinh nghiệm chuyên môn và sự hỗ trợ cá nhân hóa. Theo Holmes, Bialik và Fadel (2019), mặc dù trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ quá trình học tập, vai trò của giảng viên vẫn rất quan trọng trong việc hướng dẫn và phát triển tư duy học thuật của người học. Nếu sinh viên phụ thuộc quá nhiều vào phản hồi tự động từ AI, họ có thể bỏ lỡ những hướng dẫn quan trọng từ giảng viên.
Tóm lại, những tác động tiêu cực của ChatGPT không xuất phát từ bản thân công nghệ mà chủ yếu liên quan đến cách thức sử dụng của người học. Việc phụ thuộc quá mức vào công cụ có thể làm suy giảm khả năng tư duy độc lập, hạn chế quá trình tự chỉnh sửa và đặt ra những thách thức đối với tính trung thực học thuật. Do đó, việc xây dựng các hướng dẫn sử dụng phù hợp là cần thiết nhằm đảm bảo ChatGPT được sử dụng như một công cụ hỗ trợ học tập hiệu quả, thay vì thay thế hoàn toàn quá trình rèn luyện kỹ năng viết của sinh viên.
3. Thảo luận và hàm ý sư phạm
Từ những phân tích về lợi ích và hạn chế của ChatGPT đối với việc phát triển kỹ năng viết tiếng Anh, có thể thấy rằng công cụ này vừa mang lại nhiều cơ hội hỗ trợ học tập, vừa đặt ra những thách thức nhất định đối với quá trình giảng dạy và học tập. Do đó, việc sử dụng ChatGPT trong môi trường giáo dục, đặc biệt trong bối cảnh đào tạo tại Trường Đại học Điện lực – nơi sinh viên không chuyên chịu áp lực lớn từ khối lượng kiến thức kỹ thuật, cần được định hướng và quản lý phù hợp nhằm phát huy tối đa lợi ích của công nghệ đồng thời hạn chế những tác động tiêu cực có thể xảy ra.
Trước hết, ChatGPT có thể được xem như một công cụ hỗ trợ trong quá trình luyện viết thay vì thay thế hoàn toàn vai trò của người học. Giảng viên nên hướng dẫn sinh viên sử dụng ChatGPT như một “trợ lý học tập”, hỗ trợ gợi ý ý tưởng, kiểm tra lỗi ngữ pháp hoặc cải thiện cách diễn đạt, trong khi quá trình xây dựng dàn ý, phát triển luận điểm và tổ chức nội dung vẫn cần được thực hiện bởi sinh viên. Cách tiếp cận này giúp người học tận dụng được lợi ích của công nghệ mà vẫn duy trì được khả năng tư duy độc lập và kỹ năng viết học thuật.
Thứ hai, việc tích hợp ChatGPT vào hoạt động giảng dạy có thể được thực hiện thông qua các phương pháp học tập mang tính hướng dẫn. Ví dụ, giảng viên có thể yêu cầu sinh viên viết bản nháp đầu tiên mà không sử dụng ChatGPT, sau đó sử dụng công cụ này để nhận phản hồi và chỉnh sửa bài viết. Sau khi chỉnh sửa, sinh viên cần giải thích những thay đổi đã thực hiện và lý do của các chỉnh sửa đó. Phương pháp này không chỉ giúp sinh viên cải thiện chất lượng bài viết mà còn phát triển kỹ năng tự đánh giá và tự điều chỉnh trong quá trình học tập.
Thứ ba, việc phát triển năng lực tư duy phản biện và kỹ năng đánh giá thông tin cũng là một yếu tố quan trọng khi sử dụng ChatGPT trong học viết. Giảng viên cần hướng dẫn sinh viên kiểm tra độ chính xác của thông tin, so sánh các gợi ý từ ChatGPT với tài liệu học thuật và điều chỉnh nội dung sao cho phù hợp với bối cảnh học tập cụ thể. Điều này giúp sinh viên tránh việc sử dụng bài viết do AI tạo ra một cách thụ động và nâng cao khả năng phân tích cũng như đánh giá thông tin.
Bên cạnh đó, việc xây dựng các quy định rõ ràng về việc sử dụng AI trong học tập cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính trung thực học thuật. Các cơ sở giáo dục cần đưa ra hướng dẫn cụ thể về việc sử dụng ChatGPT, chẳng hạn như yêu cầu sinh viên ghi nhận việc sử dụng công cụ AI trong quá trình viết hoặc hạn chế việc sử dụng AI trong một số bài kiểm tra đánh giá. Những quy định này giúp tạo ra môi trường học tập minh bạch và khuyến khích sinh viên sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm.
Ngoài ra, ChatGPT cũng có thể được sử dụng như một công cụ hỗ trợ trong các hoạt động giảng dạy trên lớp. Giảng viên có thể sử dụng ChatGPT để tạo ra các ví dụ về bài viết, phân tích cấu trúc đoạn văn hoặc so sánh giữa một đoạn văn do AI tạo ra và một đoạn văn do sinh viên viết. Thông qua các hoạt động này, sinh viên có thể hiểu rõ hơn về đặc điểm của một bài viết hiệu quả cũng như nhận thức được những hạn chế của nội dung do AI tạo ra.
Tóm lại, ChatGPT có tiềm năng trở thành một công cụ hỗ trợ hữu ích trong việc phát triển kỹ năng viết tiếng Anh nếu được sử dụng một cách hợp lý. Việc kết hợp giữa công nghệ AI và các phương pháp giảng dạy truyền thống có thể giúp tạo ra môi trường học tập hiệu quả, trong đó sinh viên vừa được hỗ trợ bởi công nghệ vừa có cơ hội phát triển khả năng tư duy, sáng tạo và viết học thuật một cách bền vững.
4. Kết luận
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong phương thức dạy và học trong giáo dục đại học, đặc biệt trong lĩnh vực đào tạo ngoại ngữ. ChatGPT đã cho thấy tiềm năng trở thành một công cụ hỗ trợ hữu ích trong việc phát triển kỹ năng viết tiếng Anh cho người học, đặc biệt là sinh viên không chuyên tại trường Đại Học Điện Lực. Công cụ này có thể góp phần cải thiện độ chính xác ngôn ngữ, mở rộng vốn từ vựng, hỗ trợ phát triển ý tưởng và thúc đẩy khả năng tự học của sinh viên. Tuy nhiên, việc sử dụng ChatGPT cũng tiềm ẩn một số hạn chế như nguy cơ phụ thuộc vào công nghệ, suy giảm khả năng tư duy độc lập và những vấn đề liên quan đến tính trung thực học thuật. Do đó, ChatGPT không nên được xem là sự thay thế cho quá trình học tập truyền thống mà cần được sử dụng như một công cụ hỗ trợ trong quá trình rèn luyện kỹ năng viết. Việc tích hợp ChatGPT vào hoạt động giảng dạy cần có sự định hướng sư phạm rõ ràng từ giảng viên nhằm đảm bảo sinh viên vẫn phát triển được năng lực viết và tư duy phản biện. Khi được sử dụng một cách hợp lý, ChatGPT có thể trở thành một nguồn hỗ trợ hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học viết tiếng Anh trong môi trường đại học.
Tài liệu tham khảo
[1] Cotton, D., Cotton, P., & Shipway, R. (2023), Chatting and cheating: Ensuring academic integrity in the era of ChatGPT. Innovations in Education and Teaching International.
[2] Hyland, K. (2003), Second language writing. Cambridge University Press.
[3] Chapelle, C. (2001), Computer applications in second language acquisition. Cambridge University Press.
[4] Godwin-Jones, R. (2018), Using mobile technology to develop language skills. Language Learning & Technology, 22(3).
[5] Dwivedi, Y. K., et al. (2023), So what if ChatGPT wrote it? Multidisciplinary perspectives on opportunities, challenges and implications of generative conversational AI. International Journal of Information Management, 71.
[6] Kasneci, E., et al. (2023). ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual Differences.
[7] Harmer, J. (2004), How to teach writing. Longman.
[8] Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019), Artificial intelligence in education. Center for Curriculum Redesign.
[9] OpenAI. (2023), GPT-4 technical report
[10] Richards, J. C., & Renandya, W. A. (2002), Methodology in language teaching. Cambridge University Press