NGUYỄN THUẬN QUÝ
Trường Đại học Đồng Tháp
NGUYỄN THỤY NGỌC ĐỨC
Trường Đại học Đồng Tháp
PHAN THỊ QUỲNH NGA
Trường Đại học Nguyễn Tất Thành
Tóm tắt: Thời gian qua, học sinh khối lớp 10 Trường trung học phổ thông chuyên Nguyễn Quang Diêu luôn tích cực trong học tập và các hoạt động xã hội. Tuy nhiên, do áp lực học tập và những khó khăn trong giao tiếp xã hội nên việc hình thành Câu lạc bộ của Trường trung học phổ thông chuyên Nguyễn Quang Diêu đã góp phần kết nối, chia sẻ thông tin về hoạt động học tập, giao tiếp xã hội cho học sinh. Bài viết phân tích vai trò của các câu lạc bộ đối với học sinh khối lớp 10 Trường trung học phổ thông chuyên Nguyễn Quang Diêu; từ đó, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các câu lạc bộ đối với học sinh khối lớp 10 Trường trung học phổ thông chuyên Nguyễn Quang Diêu.
Từ khóa: Câu lạc bộ; học sinh lớp 10; chuyên Nguyễn Quang Diêu.
1. Đặt vấn đề
Thời gian qua, hoạt động các câu lạc bộ của học sinh trong các trường học luôn được nhà trường quan tâm thực hiện. Hầu hết các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp đều có câu lạc bộ các môn học, câu lạc bộ thể dục thể thao..., nhằm tạo sân chơi cho học sinh, nhất là phát huy năng khiếu và đam mê của học sinh.
Trường trung học phổ thông (THPT) chuyên Nguyễn Quang Diêu được thành lập theo quyết định số 91/QĐ-UBND-TL, ngày 08/7/2011 của Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Tháp. Tổng số giáo viên và nhân viên là 77 người, gồm 03 cán bộ quản lí (01 nữ), 57 giáo viên, 17 nhân viên. Viên chức nhà trường có gần 60% giáo viên có trình độ Thạc sĩ, nhiều giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh[1]. Hằng năm, học sinh trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu cũng đạt được nhiều thành tích trong các kỳ thi chọn học sinh giỏi do Sở GD&ĐT tổ chức, cũng như các hội thi về học thuật hay các phong trào của tỉnh. Các hoạt động giáo dục kĩ năng sống, tiếng Anh đang được đẩy mạnh, để giúp học sinh hòa nhập trở thành công dân tòa cầu.
So với học sinh các trường khác, học sinh khối lớp 10 trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu có năng lực, sở thích với môn chuyên mà các em đã lựa chọn thi đầu vào. Đó là một thuận lợi, điểm mạnh của các em trong định hướng chọn nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp THPT. Nhiều học sinh đã có nhận thức về tầm quan trọng của việc chọn nghề nghiệp, chọn trường học sau khi tốt nghiệp THPT. Hầu hết học sinh khối lớp 10 trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu đã phát triển năng lực ý thức và đánh giá bản thân dựa vào năng lực phân tích hoạt động và kết quả hoạt động của mình. Nhiều học sinh đã hình thành lý tưởng sống và có định hướng, xây dựng kế hoạch học tập phù hợp. Mặc dù học sinh đã có nhận thức, ý thức về tầm quan trọng của việc chọn nghề nghiệp, chọn trường học sau khi tốt nghiệp THPT, nhưng sự hiểu biết của các em về nghề nghiệp chưa sâu sắc và cụ thể. Cho nên, việc phát huy vai trò của câu lạc bộ học sinh trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu là thực sự cần thiết.
- Nội dung
- Vai trò của các câu lạc bộ đối với học sinh khối lớp 10 trường THPT Chuyên Nguyễn Quang Diêu
Thời gian qua, các câu lạc bộ của Trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu đều biên soạn và ban hành quy chế thành lập hoạt động. Giao quyền chủ nhiệm câu lạc bộ cho học sinh dưới sự cố vấn của giáo viên. Thống nhất quy tắc báo cáo hoạt động, điểm danh thành viên. Đưa tiêu chí tham gia câu lạc bộ thành tiêu chí bắt buộc trong hệ thống điểm hoạt động, làm căn cứ để xét học bổng và các danh hiệu thi đua mỗi học kỳ. Tổ chức hội nghị câu lạc bộ để đánh giá hoạt động các câu lạc bộ trong năm học trước, định hướng hoạt động sắp tới, thảo luận, góp ý và thông qua, sửa đổi, bổ sung quy chế câu lạc bộ. Tổ chức “Ngày hội câu lạc bộ” vào đầu năm học để học sinh toàn trường chọn câu lạc bộ mình yêu thích, đồng thời thành lập mới nhiều câu lạc bộ đảm bảo trải rộng trên các lĩnh vực: học thuật, khoa học, văn nghệ, thể thao, hoạt động xã hội... để học sinh có sự lựa chọn. Vai trò của câu lạc bộ đối với học sinh khối 10 trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu được thể hiện cụ thể sau:
2.1.1. Các câu lạc bộ hỗ trợ, tư vấn cho học sinh khối lớp 10 làm quen với môi trường học đường
Các câu lạc bộ trong trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu ngày càng chứng minh được vai trò của mình trong việc hỗ trợ, tư vấn cho học sinh khối lớp 10 với các hình thức như: tổ chức thành các hoạt động trải nghiệm, hoạt động ngoài giờ lên lớp; các buổi nói chuyện chuyên đề, hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, diễn đàn; Thiết lập kênh thông tin, cung cấp tài liệu, tổ chức các buổi chia sẽ cho học sinh mới; Thông qua trang thông tin điện tử của nhà trường, email, mạng xã hội, điện thoại và các phương tiện thông tin truyền thông khác.
Nhờ những hoạt động của các câu lạc bộ, học sinh khối lớp 10 đã làm quen được với môi trường học tập mới. Từng bước, các em được hòa vào ngôi nhà chung Nguyễn Quang Diêu, tự cảm nhận mình là “người con của Diêu” và tự hào về điều đó. Đồng thời, khi gặp những khó khăn trong học tập, trong giao tiếp, ứng xử, kể cả trong cuộc sống, các em học sinh có thêm được kênh tư vấn, hỗ trợ là những người bạn, là các anh chị khóa trước cùng tham gia câu lạc bộ động viên, chia sẻ. Các em được các anh chị, bạn bè giới thiệu nguồn tài nguyên học tập, các buổi chia sẻ kinh nghiệm trong học tập.
2.1.2. Các câu lạc bộ góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện và phòng, chống bạo lực học đường
Các câu lạc bộ đã đề cao tinh thần tự nguyện tham gia của các thành viên mới, sau các đợt tuyển chọn thành viên, tất cả học sinh khối lớp 10 đã tham gia vào các câu lạc bộ, có nhiều học sinh tham gia 2, 3 câu lạc bộ mình yêu thích. Các câu lạc bộ và học sinh khối lớp 10 đã tổ chức các buổi sinh hoạt Câu lạc bộ thường xuyên hơn; đảm bảo sự công bằng, phát huy tính sáng tạo, tôn trọng ý kiến của mỗi thành viên trong Câu lạc bộ.
Với những phương thức hoạt động sinh động, có hiệu quả của c cau lacjc bộ trong thời gian qua, trở thành công cụ tự nhiên, hiệu quả để giáo dục chính trị, tư tưởng, văn hoá, giáo dục truyền thống và giáo dục thẩm mỹ cho học sinh trường chuyên Nguyễn Quang Diêu. Đồng thời, các hoạt động trở thành môi trường thực tiễn để mỗi học sinh tham gia tự biết điều chỉnh nhận thức, hành vi, rèn luyện, phấn đấu để ngày càng trưởng thành.
Có thể thấy, các câu lạc bộ trở thành mạch nguồn trong giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh tại Trường THPT Chuyên Nguyễn Quang Diêu. Thông qua rất nhiều hoạt động của các câu lạc bộ, đã kết nối từng học sinh, từng lớp học, từng khóa – khối lớp thành một tập thể “Học sinh trường Diêu”. Các hoạt động đã hỗ trợ học sinh rèn luyện các kỹ năng sống; tăng cường ý chí, niềm tin, bản lĩnh, thái độ ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ bạn bè, thầy cô, gia đình và xã hội; Hướng đến mục đích rèn luyện sức khỏe thể chất và tinh thần, góp phần xây dựng và hoàn thiện nhân cách cho mỗi cá nhân học sinh.
Với những mục tiêu đề ra và nguyên tắc tổ chức, các câu lạc bộ đã củng cố, xây dựng và phát triển quy mô, phạm vi hoạt động của mình. Từng nội dung, hoạt động đều đảm bảo cho việc xây dựng một môi trường giáo dục lành mạnh, thân thiện cho đoàn viên – học sinh tham gia sinh hoạt; góp phần bồi dưỡng đạo đức, vun đắp những ước mơ, hoài bão cao đẹp, từ đó giúp học sinh xác định được động cơ, thái độ và phương pháp đúng đắn trong học tập, rèn luyện.
2.1.3. Các câu lạc bộ đã giúp học sinh tự tin, thể hiện năng lực, sở thích của bản thân
Nhờ các Câu lạc bộ mà học sinh trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu được rèn luyện những năng lực, sở trường của mình. Nhiều câu lạc bộ đã tập hợp được học sinh cùng năng lực, sở thích; Thúc đẩy tinh thần thi đua học tập và nghiên cứu, tạo không gian để các thành viên trao đổi kiến thức, học thuật, tài liệu học tập. Chẳng hạn như NQD English Speaking Club hay Câu lạc bộ NQD Languages and Cultures Club là nơi gặp gỡ giao lưu giữa các thành viên cùng chung niềm đam mê với tiếng Anh/ngôn ngữ và văn hóa. Câu lạc bộ tạo ra môi trường tiếng Anh/ngôn ngữ và văn hóa để học sinh có thể sử dụng, thực hành những kỹ năng ngôn ngữ được học một cách tự nhiên và hiệu quả. Khi tham gia câu lạc bộ, các thành viên được củng cố và cung cấp kiến thức, trau dồi kỹ năng tiếng Anh/ngôn ngữ và văn hóa thông qua các hoạt động thường ngày của câu lạc bộ và tham gia các cuộc thi hùng biện; hay câu lạc bộ NQD Robotics hoặc Club Dự án Vườn nấm sinh học dành cho các bạn sinh viên có đam mê tìm tòi, khám phá những điều mới mẻ của tri thức, của khoa học và thực hành. Câu lạc bộ được thành lập đã tạo ra một sân chơi khoa học giúp các thành viên giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm, giúp đỡ nhau nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học, chuyển hóa những kiến thức lý thuyết ứng dụng vào thực tiễn. Từ khi thành lập cho đến nay, câu lạc bộ luôn tích cực tìm kiếm đề tài, xây dựng đề xuất nghiên cứu khoa học, trở thành đội chủ lực trong các hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên nhà trường.
2.1.4. Các câu lạc bộ đã trở thành cánh tay nối dài của Đoàn Thanh niên, của tổ tư vấn tâm lý học đường của Trường
Là nơi ươm mầm tài năng và rèn luyện, nâng cao các kỹ năng cho học sinh của Trường. Khi tham gia CLB, các thành viên sẽ được giao lưu cọ xát, tăng cường thể lực, kỹ thuật, bản lĩnh thi đấu, nâng cao tinh thần đồng đội; được tham gia vào các giải đấu giao hữu và tranh giải các cấp, các kì cuộc giao lưu... Ngoài ra, các câu lạc bộ về thiện nguyện, công tác xã hội là sợi dây vô hình kết nối tất cả mọi người lại bên nhau bằng những hoạt động ý nghĩa, hành động yêu thương vì cộng đồng. Các thành viên đóng góp sức trẻ, tấm lòng chân thiện và mang lại ấm áp, lan tỏa yêu thương trong cộng đồng. Với một môi trường lành mạnh, tình nguyện hữu ích, thiết thực vì cộng đồng, với những sự sẻ chia, đưa con người đến gần nhau hơn, gắn kết hơn và đặc biệt phát huy nhân phẩm cao đẹp trong từng thành viên tình nguyện đã làm giàu thêm nhân cách, đạo đức của những đứa con của trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu.
2.1.5. Các câu lạc bộ đã cải thiện năng lực, kỹ năng tổ chức, giao tiếp, ứng xử cho các thành viên
Qua các loại hình sinh hoạt, nội dung, hoạt động khác nhau của các câu lạc bộ, học sinh có dịp giúp nhau học tập, trao đổi kinh nghiệm trong cuộc sống, phát huy mặt tích cực, cải thiện uốn nắn các biểu hiện tiêu cực, lạc hậu, kích thích tính chủ động, sáng tạo, tính tích cực xã hội, xây dựng nếp sống văn minh môi trường học đường lành mạnh. Đồng thời giúp họ rèn luyện những kỹ năng cơ bản trong học tập, công tác và trong quan hệ xã hội.
2.2. Một số hạn chế trong việc phát huy vai trò của các câu lạc bộ trong công tác tư vấn, hỗ trợ học sinh khối lớp 10 trường THPT Chuyên Nguyễn Quang Diêu
Một là, công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng về vị trí, vai trò tổ chức các hoạt động của Câu lạc bộ trong Trường đến phụ huynh, học sinh của trường và ngoài xã hội còn hạn chế. Nên chưa phát huy được sự quan tâm, tạo điều về thời gian và nguồn lực để tổ chức và duy trì hiệu quả hoạt động của Câu Lạc Bộ từ phụ huynh và các nguồn lực xã hội hóa.
Hai là, chưa tổ chức định kì các cuộc thi giữa các câu lạc bộ; chưa có nhiều hoạt động tuyên dương, khen thưởng đối với các cá nhân, tập thể tham gia tích cực, hiệu quả các câu lạc bộ
Ba là, một số câu lạc bộ hoạt động hiệu quả chưa được nhân rộng, báo cáo điển hình rộng rãi. Chưa đẩy mạnh việc tổ chức các buổi tập huấn, báo cáo chuyên đề, chia sẻ kinh nghiệm hoạt động giữa các câu lạc bộ trong Trường và giữa các câu lạc bộ tại các trường THPT trong và ngoài tỉnh với nhau.
Bốn là, công tác thống kê, báo cáo, đánh giá sau các hoạt động hoặc định kỳ chưa được triển khai hiệu quả. Chưa có hoạt động đánh giá và cấp giấy chứng nhận cho học sinh hoàn thành tốt nhiệm vụ khi tham gia câu lạc bộ.
2.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các câu lạc bộ đối với học sinh khối lớp 10 trường THPT Chuyên Nguyễn Quang Diêu trong thời gian tới
Thứ nhất, đối với lãnh đạo Nhà trường và giáo viên chủ nhiệm
Phối hợp với ban đại diện cha mẹ học sinh các lớp, khối lớp và toàn trường, thực hiện tốt công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức, hiểu biết của học sinh và phụ huynh về vị trí, vai trò tổ chức các hoạt động của Câu lạc bộ trong Trường. Nhà trường cần phối hợp chặt chẽ với cha mẹ học sinh trong việc quan tâm, tạo điều về thời gian và nguồn lực để tổ chức và duy trì hiệu quả hoạt động của Câu Lạc Bộ.
Tổ chức các cuộc thi giữa các câu lạc bộ nhằm khuyến khích, đánh giá sự nổ lực, sáng tạo và kết quả hoạt động của các câu lạc bộ; Đồng thời, tăng cường nhân rộng, báo cáo điển hình rộng rãi đối với các câu lạc bộ hoạt động hiệu quả. Tạo điều kiện tổ chức các buổi tập huấn, báo cáo chuyên đề, chia sẻ kinh nghiệm hoạt động giữa các câu lạc bộ trong Trường và giữa các câu lạc bộ tại các trường THPT trong và ngoài tỉnh với nhau.
Làm đầu mối kết nối với các bên liên quan để thúc đẩy các câu lạc bộ hoạt động hiệu quả hơn. Đồng thời, cần đẩy mạnh việc thống kê, báo cáo, đánh giá sau các hoạt động, đánh giá định kỳ của các câu lạc bộ. Khi kết thúc mỗi năm học nhà trường nên có hoạt động đánh giá và cấp giấy chứng nhận cho học sinh hoàn thành tốt nhiệm vụ khi tham gia Câu lạc bộ. Tổ chức tốt việc tuyên dương, khen thưởng đối với các cá nhân, tập thể tham gia tích cực, hiệu quả để các Câu lạc bộ hoạt động tốt hơn.
Thứ hai, đối với các câu lạc bộ, đội, nhóm học sinh
Các câu lạc bộ, đội, nhóm học sinh chủ động mời chuyên gia về tập huấn, báo cáo chuyên đề, chia sẻ kinh nghiệm hoạt động của các câu lạc bộ; Đồng thời tạo mối quan hệ giữa các câu lạc bộ trong Trường và giữa các câu lạc bộ tại các trường THPT trong và ngoài tỉnh với nhau.
Ban chủ nhiệm các câu lạc bộ cần xây dựng kế hoạch hoạt động của câu lạc bộ, cụ thể từng tháng trong năm học phù hợp với kế hoạch của nhà trường. Cụ thể cần: (1) Xác định rõ nội dung, chủ đề hoạt động. Những chủ đề đó cần phải được lựa chọn kĩ càng trước khi đưa vào sinh hoạt, nó phải thực sự phù hợp với tâm lí, nhu cầu và tính thiết thực đối với học sinh tham gia. Bên cạnh đó nội dung cần phải thu hút tất cả các thành viên của Câu lạc bộ và thành viên ngoài câu lạc bộ tham gia; (2) - Phân công người phụ trách ở từng nội dung, chủ đề hoạt động cụ thể, rõ ràng, phù hợp với năng lực và có tính luân phiên. Người phụ trách có thể là thành viên của ban chủ nhiệm Câu lạc bộ hoặc là thành viên Câu lạc bộ. Người phụ trách có trách nhiệm lên kế hoạch công việc, kiểm tra và đôn đốc các khâu thực hiện của Câu lạc bộ, đồng thời là người có trách nhiệm điều khiển nội dung, chủ đề hoạt động. Người điều khiển chương trình là linh hồn của buổi sinh hoạt vì thế phải là người có tác phong nhanh nhẹn, hoạt bát, có khả năng dẫn dắt mọi người; (3) - Đối với các câu lạc bộ có nhiều ban, cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các ban trong câu lạc bộ. Định hướng cho các thành viên chung tay giúp đỡ lẫn nhau hoàn thành tốt các công việc được giao phó để các nội dung, chủ đề hoạt động của câu lạc bộ được tổ chức một cách tốt nhất. Mỗi thành viên trong Câu lạc bộ phải có trách nhiệm làm cầu nối để đưa tất cả các em học sinh trong trường đến gần với Câu lạc bộ hơn, giúp cho các em học sinh hiểu thêm về Câu lạc bộ qua các nội dung, hoạt động được tổ chức; qua các áp phích, tờ rơi. Nâng cao hơn nữa công tác thống kê, báo cáo, đánh giá sau các hoạt động hoặc định kỳ của câu lạc bộ để phân tích được mặt mạnh, hạn chế, thuận lợi, khó khăn trong quá trình hoạt động. Từ đó có những giải pháp, biện pháp khắc phục.
Thứ ba, đối với học sinh khối lớp 10 trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu
Học hỏi và mạnh dạn, tích cực tham gia vào các câu lạc bộ phù hợp và yêu thích. Trở thành một thành viên tích cực, có tinh thần trách nhiệm cao, hãy thể hiện hết mình những đam mê và tình yêu đối với Câu lạc bộ, góp phần duy trì và phát triển bền vững các Câu lạc bộ.
Tìm hiểu và có những ý kiến đóng góp, cải tiến cho nội dung, hoạt động của các câu lạc bộ. Bởi vì, sau 1 năm, 2 năm nữa, chính các bạn học sinh khối lớp 10 là những thành viên chủ chốt chủ các câu lạc bộ. Bấy giờ, các em lại là đầu tàu cho các câu lạc bộ hoạt động và phát triển cùng thế hệ đàn em.
Giữ vững và duy trì, kết hợp hài hòa giữa hoạt động học tập và rèn luyện, giữa việc tham gia các câu lạc bộ và học tập chính khóa. Từ đó, rèn luyện thêm bản lĩnh, phẩm chất và năng lực được hoàn thiện hơn.
Thứ tư, đối với phụ huynh học sinh khối lớp 10 trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu
Tạo mọi điều kiện thuận lợi để con em tham gia các câu lạc bộ phù hợp với năng lực, sở trường và nguyện vọng của các em. Khích lệ tinh thần, ủng hộ, động viên và tạo thêm nguồn lực về vật chất để các em được thỏa sức thể hiện thông qua các nội dung, hoạt động của các câu lạc bộ. Phối hợp chặt chẽ với nhà trường và giáo viên chủ nhiệm giám sát từ xa các hoạt động của các em. Để kịp thời góp ý, điều chỉnh khi cần thiết.
3. Kết luận
Từ những nội dung đã trình bày trên đã chứng minh được vai trò quan trọng của các câu lạc bộ đối với học sinh trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu nói chung, với học sinh khối lớp 10 nói riêng. Nhìn chung, các câu lạc bộ của Trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu đã đáp ứng xu hướng dạy học trải nghiệm sáng tạo của chương trình giáo dục mới, góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh. Trong đó, hoạt động của các câu lạc bộ trong trường phổ thông, góp phần nâng cao chất lượng học tập, tạo thêm nhiều cơ hội hoạt động ngoại khóa cho học sinh.
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2017). Thông tư số 31/2017/TT-BGDĐT ngày 18/12/2017 của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn thực hiện công tác tư vấn tâm lý cho học sinh trong trường phổ thông.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2017). Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chương trình giáo dục phổ thông.
3. Cổng thông tin điện tử của trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu, truy cập từ trang http://thpt-chuyennguyenquangdieu.dongthap.edu.vn/, [cập nhật ngày 10/12/2025].
4. Dũng Chinh (2025). Hiệu quả từ các câu lạc bộ, dự án của học sinh Trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu, truy cập từ trang https://www.baodongthap.vn/, [cập nhật ngày 01/12/2025].
[1] Cổng thông tin điện tử của trường THPT chuyên Nguyễn Quang Diêu, truy cập từ trang http://thpt-chuyennguyenquangdieu.dongthap.edu.vn/, [cập nhật ngày 10/12/2025].