THÀNH CÔNG CỦA MÔ HÌNH CHỢ QUÊ TÂN THUẬN ĐÔNG VÀ BÀI HỌC CHO PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Ở ĐỒNG THÁP

NGUYỄN THUẬN QUÝ^[1]

Trường Đại học Đồng Tháp

NGUYỄN THANH TOÀN

Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Tháp

NGUYỄN THANH BÌNH

Liên minh Hợp tác xã tỉnh Đồng Tháp

Abstract

 As tourism is oriented as a key economic sector, community-based tourism grounded in local resources is important for rural livelihoods, cultural preservation and sustainable development. This paper analyses the Tan Thuan Dong rural market in Cao Lanh Ward, Dong Thap Province, to identify success factors, limitations and development solutions. The study uses secondary document analysis and synthesis, combined with theories of community-based tourism, the experience economy and service quality. The findings show that the model mobilizes riverine culture, traditional cuisine, community participation and local-government support, while generating employment, increasing household income and promoting the destination image. The paper proposes solutions on spatial planning, service standardization, value-chain linkage, digital communication and preservation of local identity.

Keywords: Community-based tourism, Dong Thap, local resources, rural market, sustainable development.

1. Đặt vấn đề

Du lịch hiện nay không chỉ là hoạt động dịch vụ đơn thuần mà còn là lĩnh vực có khả năng tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động, quảng bá hình ảnh địa phương và bảo tồn các giá trị văn hóa. Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển du lịch (PTDL) trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đồng thời đặt ra yêu cầu phát triển chuyên nghiệp, có trọng tâm và bền vững [2, tr. 1-3]. Chiến lược PTDL Việt Nam đến năm 2030 tiếp tục nhấn mạnh định hướng phát triển xanh, bao trùm, ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực [9, tr. 1-3]. Những định hướng này cho thấy việc tìm kiếm mô hình du lịch phù hợp với điều kiện địa phương là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết.

Đồng Tháp có nhiều lợi thế PTDL nông nghiệp, sinh thái và cộng đồng nhờ hệ thống sông nước, cù lao, vườn cây, văn hóa sen, làng nghề, ẩm thực dân gian và nghệ thuật đờn ca tài tử. Quyết định số 1356/QĐ-UBND-HC của UBND tỉnh Đồng Tháp xác định mục tiêu xây dựng hình ảnh điểm đến có thương hiệu mạnh, phát triển sản phẩm đặc trưng và tăng cường liên kết vùng [12, tr. 1-3]. Sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025, không gian phát triển của Đồng Tháp được mở rộng, tạo thêm điều kiện liên kết các tuyến du lịch theo trục sông Tiền, miệt vườn, cù lao và các điểm văn hóa - lịch sử [8, tr. 4-5]. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu còn xuất phát từ sự thay đổi trong nhu cầu của du khách. Khách du lịch ngày càng quan tâm đến trải nghiệm chân thực, tương tác với cộng đồng, tìm hiểu câu chuyện địa phương và sử dụng sản phẩm mang dấu ấn bản địa. Theo cách tiếp cận kinh tế trải nghiệm, giá trị du lịch được tạo ra không chỉ từ hàng hóa hoặc dịch vụ mà còn từ cảm xúc, ký ức và sự tham gia của du khách vào quá trình trải nghiệm [6, tr. 97-105]. Vì vậy, các mô hình như chợ quê, làng nghề, homestay và du lịch nông nghiệp có khả năng đáp ứng xu thế mới nếu được tổ chức chuyên nghiệp và bền vững. Trong bối cảnh đó, Chợ quê Tân Thuận Đông là trường hợp đáng chú ý. Mô hình không chỉ tái hiện không gian chợ quê Nam Bộ mà còn tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia sản xuất, chế biến, bán hàng, phục vụ và kể câu chuyện văn hóa của địa phương. Tuy nhiên, khi lượng khách tăng nhanh, mô hình cũng bộc lộ các vấn đề về quy hoạch không gian, chất lượng dịch vụ, liên kết chuỗi giá trị, truyền thông số và kiểm soát tác động môi trường. Nếu không được phân tích và điều chỉnh kịp thời, những hạn chế này có thể làm giảm tính bền vững, thậm chí làm phai nhạt bản sắc vốn là sức hấp dẫn cốt lõi của mô hình. Trên cơ sở đó, bài viết tập trung phân tích thành công của mô hình Chợ quê Tân Thuận Đông, nhận diện những hạn chế và đề xuất giải pháp phát triển trong giai đoạn tới. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu thứ cấp từ văn bản chính sách, công trình nghiên cứu và báo cáo địa phương; đồng thời vận dụng các khung lý thuyết về du lịch cộng đồng (DLCĐ), kinh tế trải nghiệm, chất lượng dịch vụ và phát triển bền vững để rút ra bài học cho phát triển DLCĐ ở Đồng Tháp.

2. Nội dung nghiên cứu

                2.1. Tổng quan về du lịch cộng đồng và mô hình Chợ quê Tân Thuận Đông

Du lịch cộng đồng là loại hình du lịch trong đó cộng đồng địa phương giữ vai trò trung tâm trong quản lý, tổ chức hoạt động, cung ứng dịch vụ và thụ hưởng lợi ích. Luật Du lịch năm 2017 xác định DLCĐ được phát triển trên cơ sở giá trị văn hóa của cộng đồng, do cộng đồng dân cư quản lý, tổ chức khai thác và hưởng lợi [7, tr. 2]. Tiêu chuẩn DLCĐ ASEAN cũng nhấn mạnh yêu cầu trao quyền cho cộng đồng, bảo đảm lợi ích kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc địa phương [1, tr. 1-2]. Các nghiên cứu về sự tham gia cộng đồng cho thấy người dân không chỉ là lực lượng lao động phục vụ du lịch mà còn là chủ thể kiến tạo, giám sát và điều chỉnh quá trình phát triển. Tosun cho rằng sự tham gia cộng đồng ở các nước đang phát triển thường bị hạn chế bởi rào cản vận hành, cấu trúc quản trị và năng lực tổ chức; vì vậy cần cơ chế trao quyền, nâng cao năng lực và phối hợp giữa các bên liên quan [10, tr. 613-633]. Đối với Chợ quê Tân Thuận Đông, cơ chế phối hợp giữa chính quyền, ban quản lý, hộ dân và doanh nghiệp lữ hành có ý nghĩa quyết định đối với khả năng phát triển dài hạn. Từ góc độ chất lượng dịch vụ, mô hình SERVQUAL của Parasuraman, Zeithaml và Berry cho rằng chất lượng được cảm nhận thông qua khoảng cách giữa kỳ vọng và trải nghiệm thực tế của khách hàng trên các phương diện như độ tin cậy, khả năng đáp ứng, năng lực phục vụ, sự đồng cảm và yếu tố hữu hình [5, tr. 12-40]. Khi áp dụng vào chợ quê, chất lượng không chỉ nằm ở món ăn hay cảnh quan mà còn thể hiện ở lối đi, vệ sinh, niêm yết giá, an toàn thực phẩm, thái độ phục vụ, khả năng xử lý phản hồi và cảm giác thân thiện mà du khách nhận được.

Về phát triển bền vững, du lịch có thể tạo việc làm, giảm nghèo và khuyến khích bảo tồn tài nguyên nếu được quản lý tốt; ngược lại, tăng trưởng nóng có thể gây áp lực lên môi trường và làm thương mại hóa văn hóa [13, tr. 8-11]. OECD cũng lưu ý rằng PTDL cần quản lý tác động đến cộng đồng địa phương, môi trường và tính bao trùm của tăng trưởng [4, tr. 14-24]. Vì vậy, hiệu quả của Chợ quê Tân Thuận Đông cần được nhìn nhận đồng thời trên ba phương diện: kinh tế, văn hóa - xã hội và môi trường. Chợ quê Tân Thuận Đông được hình thành trên không gian cù lao ven sông Tiền, nơi có cảnh quan miệt vườn, sinh kế nông nghiệp và giao thông đường thủy thuận lợi. Mô hình được tổ chức định kỳ vào chiều thứ Bảy hằng tuần, tái hiện không gian chợ quê với các gian hàng ẩm thực, bánh dân gian, nông sản, sản phẩm thủ công và hoạt động văn hóa. Điểm nổi bật là phần lớn hộ kinh doanh là người dân địa phương, trực tiếp chuẩn bị nguyên liệu, chế biến, bán hàng và giao tiếp với du khách. Bản chất của mô hình là sự kết hợp giữa DLCĐ, du lịch nông nghiệp và kinh tế trải nghiệm. Du khách không chỉ ăn uống hay mua sản phẩm mà còn đi tàu qua sông, nghe đờn ca tài tử, quan sát cách làm bánh, chụp ảnh, trò chuyện với người bán và cảm nhận nhịp sống cù lao. Sức hấp dẫn của mô hình đến từ tính chân thực, sự gần gũi và phong cách phục vụ mộc mạc của cộng đồng. Trong cấu trúc du lịch Đồng Tháp, Chợ quê Tân Thuận Đông có thể được xem là một “nút trải nghiệm” gắn với mạng lưới sản phẩm sinh thái, nông nghiệp, văn hóa và ẩm thực của địa phương [12, tr. 2-3].

2.2. Thực trạng mô hình Chợ quê Tân Thuận Đông

Theo tổng hợp từ báo cáo địa phương, Chợ quê Tân Thuận Đông đã mở rộng từ quy mô ban đầu khoảng 24 hộ tham gia lên khoảng 70 hộ, tạo việc làm trực tiếp và gián tiếp cho hơn 200 lao động. Sau hơn 100 phiên chợ, mô hình ghi nhận khoảng 250.000 lượt khách, doanh thu trên 16,4 tỷ đồng, lợi nhuận ước khoảng 7,2 tỷ đồng và mức chi tiêu bình quân khoảng 150.000 đồng/khách [11, tr. 1-2]. Những con số này cho thấy mô hình có khả năng chuyển hóa tài nguyên văn hóa - nông nghiệp thành giá trị kinh tế cụ thể, đồng thời tạo thêm sinh kế cho cư dân nông thôn.

Bảng 1: Một số chỉ báo kết quả của Chợ quê Tân Thuận Đông

Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo địa phương [11, tr. 1-2]

Hiệu quả kinh tế của mô hình không chỉ thể hiện ở doanh thu trực tiếp của các gian hàng mà còn ở tác động lan tỏa đến vận chuyển, cung ứng nguyên liệu, sản xuất nông sản, quà lưu niệm và truyền thông địa phương. Từ góc độ sinh kế, du lịch có thể tạo thêm kênh thu nhập cho cư dân nông thôn thông qua việc đưa người dân vào các khâu cung ứng hàng hóa, dịch vụ và trải nghiệm [3, tr. 5-19]. Về văn hóa, mô hình góp phần phục hồi những yếu tố gắn với đời sống cộng đồng như chợ quê, ẩm thực dân gian, đờn ca tài tử và trò chơi dân gian; đồng thời tạo môi trường để người dân nâng cao niềm tự hào địa phương. Thành công của mô hình trước hết bắt nguồn từ việc tận dụng tốt giá trị tự nhiên của cù lao Tân Thuận Đông và văn hóa bản địa. Không gian sông nước miệt vườn, hình ảnh chợ quê xưa, ẩm thực dân gian, sản vật địa phương và đờn ca tài tử tạo nên nét đặc trưng riêng, khó sao chép. Theo Luật Du lịch, sản phẩm du lịch được hình thành trên cơ sở khai thác giá trị tài nguyên du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu của khách [7, tr. 2]. Mô hình chợ quê đã vận dụng khá rõ nguyên tắc này khi biến tài nguyên đời sống thành trải nghiệm có giá trị. Yếu tố thứ hai là vai trò chủ thể của cộng đồng. Người dân không chỉ tham gia ở vị trí lao động phục vụ mà còn trực tiếp sáng tạo món ăn, trang trí gian hàng, tiếp nhận phản hồi và điều chỉnh hoạt động. Sự hiền hòa, mến khách của cư dân cù lao tạo cho du khách cảm giác gần gũi và chân thành. Đây là điểm phù hợp với nguyên tắc DLCĐ ASEAN về trao quyền, bảo đảm lợi ích và bảo tồn tài nguyên địa phương [1, tr. 2-5]. Chính sự tham gia này giúp mô hình tránh tình trạng “trình diễn hóa” đơn thuần và giữ được tính đời thường của không gian chợ quê. Yếu tố thứ ba là vai trò hỗ trợ của chính quyền cơ sở. Chính quyền địa phương đã tham gia điều phối ban đầu, bố trí không gian, vận động hộ dân, hướng dẫn vệ sinh an toàn thực phẩm, bảo đảm an ninh trật tự và quảng bá hình ảnh. Cách làm phù hợp là cơ chế đồng quản trị: chính quyền định hướng, cộng đồng vận hành, doanh nghiệp hỗ trợ thị trường và du khách tham gia phản hồi. Cơ chế này giúp cân bằng giữa quản lý nhà nước với sự sáng tạo của người dân địa phương. Yếu tố thứ tư là mô hình đáp ứng xu hướng tìm kiếm trải nghiệm của du khách. Giá trị của Chợ quê Tân Thuận Đông nằm ở tổng thể hành trình: qua sông, đi chợ, thưởng thức món quê, nghe âm nhạc dân gian, trò chuyện với người dân và cảm nhận không khí cộng đồng. Theo cách tiếp cận kinh tế trải nghiệm, du khách sẵn sàng chi trả cho những hoạt động tạo ký ức, cảm xúc và sự khác biệt [6, tr. 97-105]. Đây là lợi thế quan trọng của chợ quê so với các điểm bán hàng thông thường.

Bên cạnh kết quả đạt được, mô hình vẫn còn một số hạn chế và nguyên nhân cần khắc phục. Thứ nhất, quy hoạch không gian và hạ tầng phụ trợ chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng khách. Khi lượng khách tăng vào cuối tuần hoặc dịp lễ, nguy cơ quá tải bến bãi, lối đi, khu vệ sinh, điểm tập kết rác và không gian ăn uống có thể làm giảm trải nghiệm. Nguyên nhân chủ yếu là mô hình phát triển nhanh từ nhu cầu thực tiễn, trong khi đánh giá sức chứa và phương án phân luồng khách chưa được chuẩn hóa. Thứ hai, chất lượng dịch vụ chưa đồng đều giữa các hộ tham gia. Nhiều hộ có thế mạnh về món ăn hoặc sản phẩm địa phương nhưng còn hạn chế về kỹ năng phục vụ, giao tiếp, niêm yết giá, xử lý phản hồi và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Theo khung SERVQUAL, khoảng cách giữa kỳ vọng và cảm nhận của du khách dễ phát sinh nếu yếu tố hữu hình, độ tin cậy và khả năng đáp ứng không được kiểm soát [5, tr. 12-40]. Nguyên nhân là phần lớn hộ dân chuyển từ sản xuất nông nghiệp hoặc kinh doanh nhỏ sang phục vụ du lịch nên cần thêm thời gian đào tạo và chuẩn hóa. Thứ ba, liên kết tour tuyến và chuỗi giá trị còn yếu. Chợ quê hiện chủ yếu thu hút khách đi trong ngày hoặc khách tự tổ chức. Sự kết nối với doanh nghiệp lữ hành, điểm du lịch lân cận, sản phẩm OCOP, homestay, trải nghiệm nông nghiệp và dịch vụ vận chuyển chưa hình thành thành chuỗi hoàn chỉnh. Điều này làm hạn chế thời gian lưu trú, mức chi tiêu và khả năng tiếp cận nhóm khách ngoài tỉnh, khách quốc tế. Nguyên nhân là thiếu đầu mối điều phối thị trường và thiếu gói sản phẩm có lịch trình, giá bán, tiêu chuẩn dịch vụ rõ ràng. Thứ tư, truyền thông số còn chưa tương xứng với tiềm năng. Điểm đến cần dữ liệu số, hình ảnh thống nhất, bản đồ trải nghiệm, kênh đặt dịch vụ, thanh toán không tiền mặt và nội dung đa phương tiện. Việc ứng dụng Cổng thông tin du lịch, bản đồ số và nền tảng truyền thông chính thức cần được quan tâm hơn [14, tr. 1]. Nguyên nhân là nguồn lực truyền thông còn phân tán, chưa có bộ nhận diện điểm đến và chưa có cơ chế cập nhật thông tin thường xuyên. Thứ năm, tính bền vững môi trường và văn hóa cần được kiểm soát chặt chẽ. Sự gia tăng lượng khách có thể làm phát sinh rác thải nhựa, tiếng ồn, áp lực giao thông, nguy cơ thương mại hóa quá mức và làm phai nhạt tính chân thực của không gian chợ quê. Nếu không có quy tắc ứng xử, tiêu chuẩn môi trường và cơ chế giám sát, mô hình có thể rơi vào tình trạng phát triển nóng, đánh mất bản sắc vốn là yếu tố cốt lõi tạo nên sức hấp dẫn.

2.3. Giải pháp phát triển mô hình trong thời gian tới

2.3.1. Hoàn thiện quy hoạch không gian và hạ tầng phụ trợ theo hướng khoa học, thuận tiện và phù hợp với sức chứa của điểm đến

 Chợ quê Tân Thuận Đông cần được bố trí lại theo các phân khu chức năng rõ ràng, gồm khu ẩm thực, khu sản phẩm địa phương, khu biểu diễn văn hóa, khu trải nghiệm nghề truyền thống, khu nghỉ chân, bến tàu, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh và điểm tập kết rác. Việc tổ chức không gian cần bảo đảm thuận tiện trong di chuyển, tránh ùn tắc cục bộ, đồng thời giữ được nét mộc mạc của chợ quê. Vào thời điểm cao điểm, cần có phương án phân luồng khách, lối đi một chiều, biển chỉ dẫn, điểm thông tin du lịch và lực lượng hỗ trợ ở các khu vực dễ quá tải. Cùng với quy hoạch cần đánh giá sức chứa du lịch của điểm đến để xác định số lượng gian hàng, số khách tối đa trong mỗi phiên chợ và mức độ đáp ứng của hạ tầng. Việc nâng cấp hạ tầng không nên theo hướng bê tông hóa hoặc thương mại hóa quá mức, mà cần ưu tiên vật liệu thân thiện với môi trường, thiết kế hài hòa với cảnh quan sông nước và không gian văn hóa nông thôn. Ban quản lý mô hình cũng cần được củng cố theo hướng đồng quản trị, trong đó quy định rõ trách nhiệm của chính quyền, hộ dân, doanh nghiệp và tổ chức cộng đồng về vệ sinh, an toàn, giá cả, chất lượng sản phẩm, lịch hoạt động, truyền thông và xử lý phản hồi [10, tr. 617-620].

        2.3.2. Chuẩn hóa chất lượng dịch vụ và nâng cao năng lực của các hộ tham gia

       Cần xây dựng bộ tiêu chí phục vụ áp dụng chung cho các hộ kinh doanh, bao gồm niêm yết giá công khai, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, thái độ phục vụ thân thiện, trang phục phù hợp, kỹ năng giao tiếp, xử lý phản hồi, bảo vệ môi trường và giữ gìn hình ảnh điểm đến. Chuẩn hóa dịch vụ không làm mất đi tính tự nhiên của DLCĐ, mà giúp các hộ dân cung cấp dịch vụ ổn định, chuyên nghiệp và đáng tin cậy hơn. Vì vậy, địa phương cần tổ chức các lớp tập huấn định kỳ về kỹ năng phục vụ khách du lịch, kỹ năng kể chuyện văn hóa, giao tiếp cơ bản với khách ngoài tỉnh và khách quốc tế, sơ cấp cứu, phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm và ứng xử văn minh. Có thể lựa chọn một số hộ kinh doanh tiêu biểu làm mô hình điểm để nhân rộng. Đồng thời, cần áp dụng phiếu khảo sát nhanh hoặc mã QR phản hồi sau mỗi phiên chợ nhằm đo lường mức độ hài lòng của du khách. Kết quả đánh giá sẽ giúp thu hẹp khoảng cách giữa kỳ vọng và trải nghiệm thực tế theo tinh thần của mô hình SERVQUAL [5, tr. 12-40].

2.3.3. tăng cường liên kết tour tuyến và phát triển chuỗi giá trị du lịch địa phương

 Chợ quê Tân Thuận Đông cần được đặt trong mạng lưới sản phẩm du lịch rộng hơn của Đồng Tháp thay vì chỉ hoạt động như một điểm đến đơn lẻ vào cuối tuần. Chính quyền địa phương, ban quản lý và doanh nghiệp lữ hành cần phối hợp xây dựng các chương trình tour ngắn ngày hoặc trong ngày, kết nối chợ quê với điểm du lịch sinh thái, làng nghề, di tích lịch sử, vườn cây ăn trái, homestay và không gian trải nghiệm nông nghiệp. Việc hình thành tuyến tham quan liên hoàn sẽ kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu và nâng cao khả năng tiếp cận nhóm khách ngoài tỉnh.

Bên cạnh liên kết tour tuyến cần phát triển chuỗi giá trị gắn với sản phẩm địa phương. Các món ăn dân gian, sản phẩm OCOP, hàng thủ công, nông sản chế biến và quà lưu niệm cần được thiết kế thành sản phẩm có bao bì, nhãn hiệu, câu chuyện văn hóa và kênh phân phối rõ ràng. Chợ quê không chỉ là nơi bán hàng trong phiên chợ mà còn là điểm giới thiệu, trải nghiệm và tiêu thụ sản phẩm địa phương. Khi chuỗi giá trị được hình thành, lợi ích kinh tế từ du lịch sẽ được phân bổ rộng hơn cho cộng đồng, phù hợp với định hướng du lịch tạo sinh kế và giảm nghèo [3, tr. 5-19].

2.3.4. Đẩy mạnh truyền thông số và ứng dụng công nghệ trong quản lý, quảng bá điểm đến

 Trước mắt, cần xây dựng hệ thống nhận diện số thống nhất cho Chợ quê Tân Thuận Đông gồm tên gọi, logo, khẩu hiệu, hình ảnh chủ đạo, câu chuyện điểm đến và bộ nội dung truyền thông chính thức. Các kênh truyền thông như website hoặc chuyên trang giới thiệu, fanpage, TikTok, YouTube, Google Maps, bản đồ số trải nghiệm và mã QR tại từng gian hàng cần được vận hành thường xuyên. Nội dung số nên tập trung vào câu chuyện con người, món ăn, hành trình qua sông, ký ức chợ quê và hình ảnh cộng đồng thân thiện.

Công nghệ cũng cần được sử dụng trong cung cấp dịch vụ. Có thể triển khai đặt trước tour trải nghiệm, lớp học làm bánh, đặt bàn nhóm, đặt tàu, thuê hướng dẫn viên cộng đồng hoặc mua combo ẩm thực. Việc khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt, cập nhật lịch hoạt động, giá dịch vụ, bản đồ di chuyển và thông tin sự kiện trên nền tảng số sẽ giúp du khách dễ tiếp cận hơn. Kết nối với Cổng thông tin du lịch, bản đồ số và các nền tảng truyền thông chính thức giúp mở rộng thị trường khách, nhất là khách trẻ, khách ngoài tỉnh và khách quốc tế [14, tr. 1].

2.3.5. Xây dựng cơ chế quản lý bền vững về môi trường và bảo tồn bản sắc văn hóa

 Mô hình cần có bộ quy tắc ứng xử dành cho hộ kinh doanh, du khách và đơn vị tổ chức dịch vụ, trong đó nhấn mạnh giảm nhựa dùng một lần, phân loại rác tại nguồn, giữ vệ sinh chung, hạn chế tiếng ồn, bảo vệ cảnh quan, tôn trọng văn hóa địa phương và không chèo kéo du khách. Ban quản lý cần bố trí điểm thu gom rác hợp lý, kiểm tra vệ sinh sau mỗi phiên chợ và khuyến khích sử dụng vật liệu thân thiện như lá chuối, giấy, tre, trúc, ly sinh học hoặc vật dụng tái dùng.

Về văn hóa, cần bảo đảm chợ quê không bị biến thành không gian thương mại đơn thuần. Đờn ca tài tử, trò chơi dân gian, làm bánh truyền thống, kể chuyện về lịch sử cù lao, giới thiệu nông sản và sinh hoạt cộng đồng cần được duy trì có chọn lọc, tránh sân khấu hóa quá mức. Nghệ nhân, người cao tuổi, phụ nữ làm bánh, nông dân và thanh niên địa phương nên được tham gia như những “người kể chuyện” của điểm đến. Cách làm này góp phần bảo tồn tri thức bản địa, giữ tính chân thực và bảo đảm cân bằng giữa lợi ích kinh tế với văn hóa - môi trường [13, tr. 8-11].

3. Kết luận

Mô hình Chợ quê Tân Thuận Đông tại Đồng Tháp đã chứng tỏ được tính khả thi và hiệu quả trong việc phát triển DLCĐ dựa trên tài nguyên bản địa. Thành công của mô hình này không chỉ nằm ở khả năng phát huy các giá trị văn hóa sông nước, ẩm thực dân gian và các sản phẩm nông sản địa phương mà còn nhờ vào sự tham gia chủ động của cộng đồng và sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Mô hình đã tạo ra giá trị kinh tế rõ rệt thông qua việc tạo việc làm, tăng thu nhập và quảng bá hình ảnh điểm đến, đồng thời đóng góp vào việc bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương. Tuy nhiên, mô hình vẫn đối mặt với một số hạn chế cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai. Cụ thể, việc quy hoạch không gian và hạ tầng phụ trợ chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng lượng khách, dẫn đến tình trạng quá tải vào các dịp cao điểm. Chất lượng dịch vụ giữa các hộ kinh doanh còn chưa đồng đều và việc liên kết với các tour du lịch và chuỗi giá trị du lịch còn yếu. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ truyền thông và bảo tồn môi trường cũng chưa được triển khai một cách hiệu quả. Để khắc phục những hạn chế này, bài viết đề xuất một số giải pháp mang tính khoa học và thực tiễn, bao gồm: hoàn thiện quy hoạch không gian và hạ tầng phụ trợ, chuẩn hóa chất lượng dịch vụ, phát triển chuỗi giá trị du lịch địa phương, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và quảng bá điểm đến cũng như xây dựng các cơ chế quản lý bền vững về môi trường và bảo tồn bản sắc văn hóa. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn bảo đảm sự phát triển bền vững và duy trì được tính chân thực, bản sắc của mô hình. Mô hình Chợ quê Tân Thuận Đông có thể trở thành một mô hình mẫu cho phát triển DLCĐ ở Đồng Tháp và các địa phương khác. Các bài học từ mô hình này có thể áp dụng rộng rãi trong việc phát triển các sản phẩm du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và du lịch trải nghiệm, góp phần thúc đẩy nền kinh tế địa phương, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường trong bối cảnh hội nhập và phát triển bền vững.

_____________

Tài liệu tham khảo

[1] ASEAN Secretariat (2016). ASEAN Community Based Tourism Standard, ASEAN Secretariat. Jakarta.

[2] Ban Chấp hành Trung ương (2017). Nghị quyết số 08-NQ/TW, ngày 16/01/2017 về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

[3] Mitchell, J. và Ashley, C. (2009). Tourism and Poverty Reduction: Pathways to Prosperity, Earthscan. London.

[4] OECD (2024), OECD Tourism Trends and Policies 2024, OECD Publishing, Paris.

[5] Parasuraman, A., Zeithaml, V.A. và Berry, L.L. (1988). “SERVQUAL: A Multiple-Item Scale for Measuring Consumer Perceptions of Service Quality”. Journal of Retailing, Vol 64, No 1, pp. 12-40.

[6] Pine II, B.J. và Gilmore, J.H. (1998). “Welcome to the Experience Economy”. Harvard Business Review, Vol 76, No 4, pp. 97-105.

[7] Quốc hội (2017). Luật Du lịch. Luật số 09/2017/QH14, ngày 19/6/2017.

[8] Quốc hội (2025), Nghị quyết số 202/2025/QH15, ngày 12/6/2025 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.

[9] Thủ tướng Chính phủ (2020). Quyết định số 147/QĐ-TTg, ngày 22/01/2020 phê duyệt Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030.

[10] Tosun, C. (2000). “Limits to Community Participation in the Tourism Development Process in Developing Countries”. Tourism Management, Vo 21, pp. 613-633.

[11] Ủy ban nhân dân phường Cao Lãnh (2025). Báo cáo kết quả hoạt động điểm du lịch cộng đồng Tân Thuận Đông, Đồng Tháp.

[12] Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp (2023), Quyết định số 1356/QĐ-UBND-HC ngày 28/12/2023 về việc ban hành Đề án Phát triển du lịch, góp phần tạo dựng hình ảnh tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2023-2025, định hướng đến năm 2030, Đồng Tháp.

[13] UNWTO và UNDP (2017), Tourism and the Sustainable Development Goals - Journey to 2030, Highlights, World Tourism Organization, Madrid.

[14] Văn Khương (2023). Cổng Thông tin du lịch Đồng Tháp đáp ứng yêu cầu phục vụ du lịch thông minh. Nguồn: https://dongthap.gov.vn/.