Năm học 2025 – 2026, Học viện Quản lý Giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tận dụng mọi nguồn lực trong nước và quốc tế để phát triển, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng về giáo dục trẻ rối loạn phát triển.
Thông tư số 01/2019/TT-BLĐTBXH ngày 02 tháng 01 năm 2019 của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội quy định về việc xác định mức độ khuyết tật do Hội đồng xác định mức độ khuyết tật thực hiện, đã quy định, rối loạn phổ tự kỷ là một dạng khuyết tật được công nhận tại Việt Nam; đây là khuyết tật thuộc nhóm rối loạn phát triển. Chính vì vậy, chương trình đào tạo cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển đóng vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện quyền học tập của trẻ rối loạn phổ tự kỷ, đảm bảo cho mọi trẻ rối loạn phát triển đều có cơ hội được học tập và phát triển toàn diện.
Mục tiêu giáo dục trẻ khuyết tật là “không để ai bị bỏ lại phía sau”
Trao đổi với phóng viên, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hưng, Chủ nhiệm bộ môn Giáo dục học Ứng dụng, Học viện Quản lý Giáo dục cho biết: Chương trình đào tạo cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển giữ một vị trí đặc biệt quan trọng đối với nhu cầu của mỗi cá nhân và của cả xã hội.
Trước hết, là để đáp ứng nhu cầu học tập của trẻ rối loạn phát triển; Báo cáo thực trạng về người khuyết tật Việt Nam năm 2018 do Tổng cục Thống kê công bố, cho thấy: số lượng trẻ rối loạn phát triển có xu hướng ngày càng gia tăng, trong khi các dạng khuyết tật về nghe nói, khuyết tật về nhìn thì ngày càng giảm. Đào tạo cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển đảm bảo quyền bình đẳng trong giáo dục cho các trẻ rối loạn phát triển. Điều này không chỉ là quyền lợi cơ bản mà còn là nền tảng để trẻ rối loạn phát triển được học tập và hòa nhập vào xã hội.
Thứ hai, chương trình đào tạo cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển góp phần thực hiện giáo dục toàn diện. Cơ sở lý thuyết và thực hành liên quan là sự hội tụ của 3 khối kiến thức chính của giáo dục học, tâm lý học và giáo dục đặc biệt; ngoài ra, các ngành liên quan gần như là: xã hội học, công tác xã hội, bảo trợ xã hội, luật. Định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong giáo dục đối với người khuyết tật là sẽ phát triển các chương trình giáo dục kỹ năng đặc thù dành riêng cho từng dạng khuyết tật, trong đó có nhóm rối loạn phát triển. Chương trình đào tạo cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển sẽ đào tạo các nguồn nhân lực thực hiện chương trình giáo dục kỹ năng đặc thù dành cho trẻ rối loạn phát triển.
Thứ ba, chương trình đào tạo cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển học giúp đảm bảo mục tiêu về phát triển nguồn nhân lực để thực hiện Quy hoạch hệ thống các cơ sở giáo dục chuyên biệt đối với người khuyết tật và hệ thống trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập thời kỳ 2025 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quy hoạch này đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 403/QĐ-TTg ngày 25 tháng 2 năm 2025.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Hưng, Chủ nhiệm bộ môn Giáo dục học Ứng dụng, Học viện Quản lý Giáo dục
Mặt khác, giáo dục trẻ rối loạn phát triển đã được nhiều nhà khoa học giáo dục nghiên cứu trong những năm gần đây về các mô hình giáo dục cho trẻ rối loạn phát triển, chương trình giáo dục trẻ rối loạn phát triển, các phương pháp giáo dục trẻ rối loạn phát triển, chính sách giáo dục trẻ rối loạn phát triển. Vì vậy mà chương trình đào tạo cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển đã được dựa trên các thực chứng khoa học và thực tiễn.
Để không để ai bị bỏ lại phía sau, bằng cách hỗ trợ người khuyết tật nói chung và trẻ rối loạn phát triển nói riêng trong học tập và phát triển. Chương trình đào tạo cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển giúp các trẻ em bị rối loạn trong quá trình phát triển trở thành những công dân có ích, đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.
Chương trình đào tạo cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển thúc đẩy sự hòa nhập xã hội, đây là mục tiêu quan trọng của giáo dục người khuyết tật. Giáo dục không chỉ giúp họ hòa nhập mà còn giúp xã hội hiểu biết và chấp nhận sự đa dạng, tạo nên một môi trường sống tích cực, nơi mọi người đều được tôn trọng và đánh giá cao. Khi nhận thức của xã hội về người khuyết tật và các vấn đề giáo dục đặc biệt được nâng cao, kỳ thị và phân biệt đối xử sẽ giảm thiểu tối đa.
Nhiều cơ hội thuận lợi mở ra cho ngành nghề
Chương trình đào tạo cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển mang lại nhiều cơ hội nghề nghiệp phong phú và đa dạng cho người học, với mức thu nhập tương xứng với trình độ và kinh nghiệm của người học. Việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực này không chỉ đáp ứng nhu cầu xã hội mà còn góp phần xây dựng một xã hội công bằng với mọi người.
Sinh viên tốt nghiệp cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển có thể làm ở những vị trí công việc khác nhau như: Giáo viên ở các cơ sở giáo dục chuyên biệt, giáo viên ở các trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập hoặc trường học hòa nhập, đảm nhiệm dạy học theo chương trình giáo dục cá nhân (IEP); Viên chức hỗ trợ tham vấn, tư vấn cho ban lãnh đạo các trường, giáo viên và cha mẹ trẻ rối loạn phát triển, kết nối dịch vụ giáo dục, chia sẻ chuyên môn cho giáo viên, cha mẹ và cộng đồng; Chuyên viên tư vấn và hỗ trợ tại các trung tâm phục hồi chức năng, tổ chức phi chính phủ (NGOs) chuyên về hỗ trợ giáo dục người khuyết tật; Cán bộ nghiên cứu về giáo dục đặc biệt; giảng viên đại học, cao đẳng giảng dạy các môn học liên quan đến giáo dục trẻ rối loạn phát triển.
Sinh viên ngành Giáo dục trẻ rối loạn phát triển tham gia Hội nghị sinh viên nghiên cứu khoa học, Học viện Quản lý Giáo dục
Chương trình đào tạo cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển này đang thu hút được sự quan tâm của xã hội; do đó, cơ hội nghề nghiệp rất rộng mở nhờ vào những yếu tố thuận lợi như: chính sách hỗ trợ của nhà nước, nhu cầu và nhận thức của xã hội, sự phát triển của tổ chức phi chính phủ và dự án hỗ trợ, sự thiện nguyện mong muốn cống hiến,…
Song, công tác tuyển sinh ngành học này còn tồn tại một số thách thức; bởi đây là ngành học mới nên số lượng nhân lực ở nước ta vẫn hạn chế. Hiện tại, duy nhất Học viện Quản lý Giáo dục đào tạo ngành giáo dục người rối loạn phát triển, trong khi nhu cầu của xã hội về hỗ trợ giáo dục cho trẻ rối loạn phát triển ngày càng gia tăng. Đặc biệt, ở các khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa vẫn còn thiếu nhân lực có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực này.
Giáo viên giáo dục trẻ rối loạn phát triển, viên chức làm việc trực tiếp với trẻ rối loạn phát triển tại các cơ sở giáo dục chuyên biệt có mức thu theo vị trí việc làm và được cộng thêm 70% phụ cấp ưu đãi (trong khi đối với giáo viên dạy học sinh không khuyết tật chỉ có phụ cấp dao động từ 30 – 35%). Nếu làm việc cho tổ chức phi chính phủ hoặc dự án quốc tế, mức thu nhập có thể cao hơn.
Thế mạnh của Học viện Quản lý Giáo dục trong đào tạo cử nhân giáo dục trẻ rối loạn phát triển
Hiện nay, Học viện Quản lý Giáo dục đã đưa ra định hướng đào tạo, chương trình học liệu, phương pháp nghiên cứu và nội dung giảng dạy nhằm giúp sinh viên có thể bắt nhịp “thực chiến” ngay khi ra trường.
Đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm, có trình độ chuyên môn cao và tâm huyết với nghề. Nhiều giảng viên đã có nhiều năm nghiên cứu và giảng dạy trong lĩnh vực giáo dục học, tâm lý lâm sàng, giáo dục đặc biệt. Trong đó, có những giảng viên đầu ngành như Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hoàng Yến – nguyên Trưởng khoa đầu tiên của Khoa Giáo dục Đặc biệt, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Hơn nữa, đội ngũ này được bổ sung và hợp tác chặt chẽ với các cán bộ nghiên cứu và giảng viên của Trung tâm Giáo dục Đặc biệt Quốc gia. Học viện có mạng lưới liên kết hợp tác với các cơ sở giáo dục chuyên biệt, trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập, các tổ chức phi chính phủ và viện nghiên cứu, tạo điều kiện cho sinh viên tham gia thực tập và nghiên cứu thực tế.
Chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng tiên tiến, linh hoạt, phù hợp với nhu cầu thực tiễn của xã hội, thường xuyên cập nhật và điều chỉnh nội dung giảng dạy. Ngoài kiến thức chuyên môn, sinh viên còn được trang bị toàn diện các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian và giải quyết vấn đề. Những kỹ năng này rất quan trọng để người học có thể thích ứng và làm việc hiệu quả trong môi trường thực tế sau khi ra trường.
Về cơ sở vật chất hiện đại, Học viện cung cấp phòng học, phòng tin học và học cụ hỗ trợ tối đa cho quá trình nghiên cứu của sinh viên. Học viên cũng cung cấp các bài tập, dự án và tình huống giả định để sinh viên có thể rèn luyện kỹ năng trên lớp và dưới cơ sở thực hành. Sinh viên có cơ hội tham gia các đợt thực tập tại các cơ sở giáo dục chuyên biệt, trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục và các tổ chức liên quan. Thông qua thực tập, sinh viên có thể trải nghiệm công việc thực tế, học hỏi từ các giáo viên, nhà chuyên môn, chuyên gia để phát triển kỹ năng nghề nghiệp./.
Nguyễn Văn Hưng
Học viện Quản lý Giáo dục