Tuyên Quang: Gỡ “rào cản” tiếng Việt, giúp học sinh vùng cao tự tin đến lớp

Cô giáo hướng dẫn học sinh cách cầm bút và dùng vở viết 

Một năm học mới đang đến gần. Năm học 2026–2027 được kỳ vọng mở ra những chuyển động mới của ngành Giáo dục trong quá trình sắp xếp, cơ cấu lại mạng lưới các cơ sở giáo dục. Những chủ trương lớn về tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực.

Không để trẻ nào đứng ngoài lớp học

Tại Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Yên Thành, công tác huy động học sinh ra lớp được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng trước thềm năm học mới. Trường phối hợp với chính quyền địa phương, các thôn bản và gia đình rà soát số trẻ trong độ tuổi đi học, nắm bắt hoàn cảnh từng học sinh để có giải pháp vận động phù hợp.

Ở địa bàn vùng cao, việc đưa trẻ đến trường còn gặp không ít khó khăn. Khoảng cách từ nhà đến trường, điều kiện đi lại, hoàn cảnh gia đình và sự khác biệt về ngôn ngữ là những yếu tố tác động đến việc học tập của học sinh. Vì vậy, công tác vận động không chỉ dừng ở tuyên truyền chung mà được giáo viên thực hiện bằng những việc làm cụ thể, gần gũi.

Giáo viên tranh thủ thời gian đến từng thôn, bản, gặp gỡ phụ huynh, tuyên truyền về lợi ích của việc học tập, vận động gia đình tạo điều kiện cho con em đến trường đúng độ tuổi, duy trì sĩ số và chuyên cần.

Đối với học sinh chuẩn bị vào lớp 1, sự chuẩn bị càng được quan tâm. Các em được làm quen với môi trường trường học, thầy cô, bạn bè và những kỹ năng học tập ban đầu. Qua đó giúp trẻ giảm bỡ ngỡ, hình thành tâm thế sẵn sàng trước khi bước vào năm học mới.

Cô giáo Hoàng Thị Luyến hướng dẫn học sinh Trường tiểu học và THCS Đồng Tâm cầm phấn và dùng bảng 

Tăng cường tiếng Việt, tạo nền tảng học tập

Cùng với huy động học sinh ra lớp, Trường Tiểu học và THCS Đồng Tâm chú trọng tổ chức các hoạt động tăng cường tiếng Việt cho học sinh, nhất là học sinh dân tộc thiểu số.

Đối với nhiều học sinh vùng cao, tiếng Việt vừa là ngôn ngữ giao tiếp trong trường, vừa là công cụ để tiếp nhận kiến thức. Vì vậy, việc giúp các em sử dụng tiếng Việt tốt hơn ngay từ những năm đầu cấp có ý nghĩa quan trọng đối với kết quả học tập lâu dài.

Trong các hoạt động giáo dục, giáo viên tăng cường cho học sinh thực hành nghe, nói, đọc, viết; sử dụng tranh ảnh, đồ dùng trực quan, kể chuyện, đọc thơ, hát, trò chơi ngôn ngữ và những tình huống giao tiếp gần gũi với cuộc sống. Cách làm này tạo môi trường để học sinh được nghe, được nói và sử dụng tiếng Việt thường xuyên.

Chia sẻ về những ngày đầu tổ chức dạy tăng cường tiếng Việt, cô giáo Hoàng Thị Luyến cho biết, hai tuần đầu tiên là khoảng thời gian khá vất vả, bởi nhiều học sinh còn bỡ ngỡ với môi trường học tập, kỹ năng giao tiếp và những nền nếp sinh hoạt ở trường.

“Những ngày đầu, giáo viên phải hướng dẫn các em từ những việc tưởng như rất đơn giản, như cách ngồi, cách cầm bút, cách viết, cách đứng lên chào hỏi thầy cô. Với những em còn hạn chế tiếng Việt, việc hướng dẫn phải thực hiện chậm rãi, nhắc đi nhắc lại nhiều lần để các em hiểu và làm theo”, cô giáo chia sẻ.

Từ những kỹ năng ban đầu ấy, giáo viên từng bước hướng dẫn học sinh làm quen với tiếng Việt thông qua các hoạt động nghe, nói, đọc, viết. Những câu chào hỏi, lời giới thiệu bản thân, cách trả lời câu hỏi của giáo viên được luyện tập thường xuyên, giúp học sinh dần mạnh dạn hơn trong giao tiếp.

Đặc biệt, với trẻ chuẩn bị vào lớp 1, giáo viên chú trọng tạo sự hứng thú, giúp các em làm quen với tiếng Việt thông qua những hoạt động nhẹ nhàng, phù hợp với lứa tuổi. Mỗi câu nói, mỗi từ mới được hình thành trong quá trình giao tiếp hằng ngày sẽ góp phần giúp học sinh mạnh dạn hơn khi bước vào lớp học.

Không đặt nặng áp lực, giáo viên kiên trì khuyến khích học sinh nói, trả lời câu hỏi, kể lại câu chuyện, trao đổi với bạn bè. Từ đó, vốn từ của các em từng bước được mở rộng, khả năng diễn đạt được cải thiện, tạo thuận lợi cho việc tiếp thu kiến thức ở các môn học.

Phụ huynh tham gia vệ sinh trường lớp chuẩn bị cho con đón năm học mới  tại trường TH&THCS Đồng Tâm 

Chuẩn bị từ cơ sở cho năm học mới

Cùng với huy động trẻ ra lớp và tăng cường tiếng Việt, các trường học trên địa bàn cũng chủ động rà soát cơ sở vật chất, vệ sinh trường lớp, chuẩn bị sách giáo khoa, đồ dùng dạy học và các điều kiện cần thiết phục vụ năm học mới.

Đối với các trường vùng cao, mỗi học sinh được vận động đến lớp là một kết quả đáng trân trọng. Để có được kết quả đó là sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, sự phối hợp của chính quyền địa phương và đặc biệt là sự đồng thuận của các gia đình.

Thực tế cho thấy, huy động trẻ ra lớp và tăng cường tiếng Việt có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Khi học sinh được đến trường đầy đủ, được sống trong môi trường giao tiếp tiếng Việt thường xuyên và nhận được sự hỗ trợ phù hợp của thầy cô, các em sẽ có thêm cơ hội phát triển năng lực ngôn ngữ, nâng cao khả năng tiếp thu kiến thức và tự tin tham gia các hoạt động học tập.

Từ Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Yên Thành đến Trường Tiểu học và THCS Đồng Tâm, những công việc chuẩn bị cho năm học mới đang được triển khai từ những việc gần gũi, thiết thực nhất. Đó là những chuyến đi đến từng thôn, bản để vận động học sinh, những buổi gặp gỡ phụ huynh và những giờ học tăng cường tiếng Việt đầy tâm huyết của thầy cô.

Những bước chuẩn bị âm thầm ấy đang góp phần tạo nền tảng để học sinh vùng cao bước vào năm học mới với tâm thế tự tin, chủ động hơn; đồng thời góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, duy trì vững chắc kết quả huy động học sinh ra lớp và từng bước thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng, miền.

Đình Thơm